Cấu hình firewall cơ bản theo kiến trúc nhiều tầng: web, app và database
Khi review hạ tầng cho các team nhỏ, mình gặp khá nhiều hệ thống có firewall "cho có": UFW bật lên, mở 22, 80, 443, rồi thêm 3306 vì "app cần kết nối database". Kết quả là database nằm ngay trên Internet, chỉ được bảo vệ bằng một mật khẩu. Cấu hình firewall cơ bản không khó về lệnh, cái khó là quyết định ai được nói chuyện với ai. Bài này đi từ sơ đồ luồng truy cập đến bộ luật cụ thể cho ba tầng web, app và database, kèm các đánh đổi mình hay cân nhắc khi chọn đặt luật ở đâu.
Bài này giúp bạn
- Vẽ được ma trận luồng truy cập giữa các tầng trước khi gõ lệnh firewall.
- Có bộ luật UFW mẫu cho từng tầng: chỉ mở đúng cổng, đúng nguồn.
- Hiểu đánh đổi giữa firewall ở tầng mạng (cloud firewall, security group) và firewall trên từng máy.
- Tránh các lỗi phổ biến: tự khóa SSH, Docker vượt qua UFW, quên IPv6.
Môi trường mẫu: Ubuntu 24.04, mạng nội bộ
10.0.1.0/24. IP, cổng và tên máy trong bài đều là ví dụ. Lệnh viết theo tài liệu chính thức của Ubuntu và Docker, bạn nên thử trên máy test trước.
Bắt đầu từ luồng truy cập, không phải từ lệnh
Firewall chỉ là cách viết lại một quyết định kiến trúc. Nếu chưa trả lời được "luồng nào được phép", thì bộ luật nào cũng chỉ là đoán. Mình luôn vẽ sơ đồ trước:
Internet
│ 80/443
▼
┌───────────────────────┐
│ web-01 10.0.1.10 │ Nginx (reverse proxy, TLS)
└───────────┬───────────┘
│ 8080 (chỉ từ web)
▼
┌───────────────────────┐
│ app-01 10.0.1.20 │ API backend
└───────────┬───────────┘
│ 5432 (chỉ từ app)
▼
┌───────────────────────┐
│ db-01 10.0.1.30 │ PostgreSQL
└───────────────────────┘
bastion 10.0.1.5 ──22──▶ mọi máy (SSH quản trị)
Từ sơ đồ, viết ra ma trận luồng. Mọi ô không có trong bảng đều là chặn:
| Nguồn | Đích | Cổng | Lý do |
|---|---|---|---|
| Internet | web-01 | 80, 443 | Người dùng truy cập website |
| web-01 | app-01 | 8080 | Nginx proxy vào API |
| app-01 | db-01 | 5432 | API truy vấn database |
| IP văn phòng | bastion | 22 | Quản trị từ xa |
| bastion | mọi máy | 22 | SSH nội bộ |
Bảng này cũng là tài liệu. Khi có người hỏi "sao app-02 không gọi được database", câu trả lời nằm ở đây chứ không nằm trong trí nhớ của ai đó.
Nguyên tắc chung cho mọi máy
Ba nguyên tắc mình áp dụng ở tất cả các tầng:
- Mặc định chặn chiều vào, cho phép chiều ra. Chặn chiều ra chặt hơn thì an toàn hơn, nhưng tốn công duy trì (cập nhật gói, gọi API bên ngoài, NTP). Với hệ thống nhỏ, mình bắt đầu bằng chặn chiều vào, sau đó mới siết chiều ra cho tầng database.
- Mở theo nguồn, không chỉ theo cổng.
ufw allow 5432khác hoàn toànufw allow from 10.0.1.20 to any port 5432. Luật đầu mở cho cả thế giới. - Luật SSH luôn được thêm trước khi bật firewall. Theo tài liệu Ubuntu, UFW tắt theo mặc định. Bật lên mà chưa có luật SSH thì phiên đang dùng có thể bị cắt.
Phần nền giống nhau trên mọi máy:
sudo ufw default deny incoming
sudo ufw default allow outgoing
# SSH chỉ từ bastion (trên chính bastion thì đổi thành IP văn phòng)
sudo ufw allow proto tcp from 10.0.1.5 to any port 22
sudo ufw enable
sudo ufw status verbose
Tầng web: chỉ mở 80 và 443
# Trên web-01
sudo ufw allow 80/tcp
sudo ufw allow 443/tcp
Nếu Nginx đã cài, có thể dùng application profile: sudo ufw app list để xem tên profile, rồi sudo ufw allow 'Nginx Full'. Cách này dễ đọc hơn khi xem lại luật, nhưng bạn phải biết profile đó mở những cổng nào.
Đánh đổi đáng cân nhắc ở tầng này là có cho phép truy cập thẳng vào IP của server hay không. Nếu website đi qua CDN hoặc load balancer, bạn có thể chỉ cho phép dải IP của lớp đó, để không ai vượt qua CDN đánh thẳng vào server gốc. Đổi lại, mỗi lần nhà cung cấp đổi dải IP thì bạn phải cập nhật luật.
Tầng app: chỉ nhận từ web
# Trên app-01
sudo ufw allow proto tcp from 10.0.1.10 to any port 8080
API không cần một cổng nào mở ra Internet. Nếu sau này thêm web-02, bạn có hai lựa chọn:
| Cách | Ưu | Nhược |
|---|---|---|
| Thêm một luật cho từng IP web | Chặt, biết chính xác ai gọi | Phải sửa luật mỗi lần scale |
Mở cho cả subnet tầng web (ví dụ 10.0.1.0/28) |
Scale không cần sửa luật | Máy nào lọt vào subnet đó cũng gọi được |
Mình thường chọn cách thứ hai, kèm điều kiện tách subnet riêng cho tầng web. Nếu tất cả máy dùng chung một subnet thì cách này gần như vô nghĩa.
Tầng database: chặt nhất
# Trên db-01
sudo ufw allow proto tcp from 10.0.1.20 to any port 5432
Ngoài firewall, hãy để database chỉ lắng nghe trên IP nội bộ. Với PostgreSQL là listen_addresses = '10.0.1.30' trong postgresql.conf; với MySQL là bind-address = 10.0.1.30. Hai lớp này bảo vệ nhau: nếu ai đó lỡ xóa luật firewall, database vẫn không nghe trên IP public.
Database cũng là tầng mình siết chiều ra đầu tiên, vì nó hiếm khi cần gọi ra ngoài. Ở đây có một đánh đổi: siết chiều ra giúp hạn chế dữ liệu bị đẩy ra ngoài nếu máy bị chiếm, nhưng sẽ làm hỏng cập nhật gói, gửi backup lên object storage và đồng bộ giờ nếu bạn quên mở các luồng đó.
Firewall tầng mạng hay firewall trên máy?
Các nhà cung cấp cloud thường có firewall ở tầng mạng (thường gọi là cloud firewall hoặc security group), áp dụng trước khi gói tin tới máy. Mình dùng cả hai, với vai trò khác nhau:
| Tiêu chí | Firewall tầng mạng | Firewall trên máy (UFW/nftables) |
|---|---|---|
| Vị trí lọc | Trước khi gói tin vào máy | Trong kernel của từng máy |
| Bị ảnh hưởng nếu máy bị chiếm quyền root | Không | Có, kẻ tấn công có thể tắt |
| Quản lý cho nhiều máy | Áp một nhóm luật cho cả nhóm máy | Phải đồng bộ bằng Ansible hoặc script |
| Độ chi tiết | Thường theo IP, cổng, nhóm | Chi tiết đến process, interface, giới hạn tốc độ |
Cách mình hay làm: tầng mạng giữ luật thô (chỉ web nhận 80/443 từ Internet, chỉ bastion nhận 22), còn trên máy giữ luật chi tiết theo ma trận ở trên. Một lớp sai thì lớp kia vẫn còn.
Lỗi thường gặp
| Triệu chứng | Nguyên nhân | Cách xử lý |
|---|---|---|
Mất kết nối SSH ngay sau ufw enable |
Chưa thêm luật SSH, hoặc luật SSH sai IP nguồn | Luôn thêm luật SSH trước. Nếu đã bị khóa, vào bằng console của nhà cung cấp và sửa luật |
| Container Docker vẫn truy cập được từ ngoài dù UFW chặn cổng | Theo tài liệu Docker, Docker và UFW xử lý luật theo cách không tương thích: lưu lượng tới container được chuyển hướng trước khi đi qua luật UFW | Publish cổng chỉ trên localhost (-p 127.0.0.1:8080:8080) rồi để Nginx proxy vào, hoặc lọc ở firewall tầng mạng. Luôn kiểm tra lại bằng cách quét từ máy bên ngoài |
| App không kết nối được database dù đã mở 5432 | Database chỉ nghe trên 127.0.0.1 |
Sửa listen_addresses/bind-address sang IP nội bộ và khởi động lại database |
| Cổng đã chặn trên IPv4 nhưng vẫn truy cập được qua IPv6 | Luật IPv6 bị tắt | Kiểm tra IPV6=yes trong /etc/default/ufw để UFW tạo luật cho cả IPv6 |
| Không nhớ luật nào cần xóa | Luật thêm dần theo thời gian | sudo ufw status numbered rồi sudo ufw delete <số>; đối chiếu lại với ma trận luồng |
| Bị brute-force SSH liên tục | Cổng 22 mở cho mọi IP | Chỉ mở 22 từ bastion hoặc IP văn phòng; có thể thêm sudo ufw limit 22/tcp để giới hạn số kết nối liên tiếp từ một IP |
Áp dụng trên Bizfly Cloud Server
Nếu bạn dựng mô hình ba tầng này trên Bizfly Cloud Server, trang sản phẩm cho biết mỗi khách hàng có một mạng VPC riêng. Điều đó cho phép đặt web, app và database trong mạng nội bộ như sơ đồ ở trên, và chỉ mở web ra Internet. Về firewall tầng mạng, mình chưa tìm thấy tài liệu công khai mô tả chi tiết, nên bạn hãy đối chiếu theo các tiêu chí ở bảng trên: lọc được theo IP nguồn và cổng hay không, có áp luật theo nhóm máy được không, và có console khẩn cấp để vào lại khi lỡ khóa SSH không.
Tóm tắt
- Vẽ sơ đồ và ma trận luồng trước, firewall chỉ là bản dịch của ma trận đó.
- Mặc định chặn chiều vào, mở theo nguồn chứ không chỉ theo cổng.
- Tầng web mở 80/443, tầng app chỉ nhận từ web, tầng database chỉ nhận từ app và nên nghe trên IP nội bộ.
- Dùng cả firewall tầng mạng và firewall trên máy, mỗi lớp một vai trò.
- Kiểm tra lại từ bên ngoài, nhất là khi có Docker và IPv6.
Hệ thống của bạn đang chia luồng truy cập giữa các tầng thế nào? Chia sẻ ở phần bình luận, mình sẽ cùng phân tích các đánh đổi.
All rights reserved