Series Java Swing Bài 35: JTree: Hiển thị dữ liệu phân cấp dạng cây (Giống thư mục Window Explorer).
Trong các bài trước, chúng ta đã dùng JTable để hiển thị dữ liệu "phẳng" (dạng danh sách hàng và cột). Nhưng trong thực tế, dữ liệu thường có tính phân cấp (Hierarchical) — ví dụ: Danh mục sản phẩm (Điện tử -> Điện thoại -> iPhone), hoặc Cơ cấu tổ chức công ty (Giám đốc -> Phòng ban -> Nhân viên).
Để biểu diễn cấu trúc giống như cây thư mục của Window Explorer, Java Swing cung cấp một Component cực kỳ mạnh mẽ: JTree.
1. Cấu trúc cấu thành nên JTree: Nút (Node)
Bất kỳ cái cây nào cũng được cấu tạo từ các Nút (Node). Trong Swing, đối tượng đại diện cho một Nút là DefaultMutableTreeNode. Có 3 loại Nút bạn cần phân biệt rõ:
-
Root (Gốc): Nút cao nhất, bao trùm tất cả (Ví dụ: "My Computer" hoặc "Tên Công ty"). Một
JTreechỉ có duy nhất 1 Root. -
Branch (Nhánh): Nút nằm ở giữa, vừa là con của Root, vừa có các nút con bên trong (Ví dụ: Ổ đĩa C, thư mục Program Files, Phòng IT).
-
Leaf (Lá): Nút tận cùng, không chứa bất kỳ nút con nào bên trong (Ví dụ: File
run.exe, Nhân viên Nguyễn Văn A).
2. Quy trình 4 bước trồng "Cây"
Để xây dựng một JTree cơ bản, chúng ta xây dựng từ dưới lên hoặc từ trên xuống bằng cách lồng ghép các DefaultMutableTreeNode vào nhau, sau đó giao nút Gốc cho JTree.
Java
// Bước 1: Tạo Nút Gốc (Root)
DefaultMutableTreeNode root = new DefaultMutableTreeNode("Cửa hàng Tech");
// Bước 2: Tạo các Nhánh (Branch)
DefaultMutableTreeNode nodeLaptop = new DefaultMutableTreeNode("Laptop");
DefaultMutableTreeNode nodePhone = new DefaultMutableTreeNode("Điện thoại");
// Bước 3: Tạo các Lá (Leaf)
DefaultMutableTreeNode macbook = new DefaultMutableTreeNode("MacBook Pro M3");
DefaultMutableTreeNode iphone = new DefaultMutableTreeNode("iPhone 15 Pro Max");
// Bước 4: Lắp ráp cành lá vào cây (Add child vào Parent)
nodeLaptop.add(macbook);
nodePhone.add(iphone);
root.add(nodeLaptop);
root.add(nodePhone);
// Cuối cùng: Tạo JTree và ném nút Gốc vào
JTree tree = new JTree(root);
Lưu ý: Giống như
JTablevàJTextArea,JTreecó thể vươn rất dài nên bạn bắt buộc phải bọc nó trongJScrollPanetrước khi thêm lên giao diện.
3. Bắt sự kiện Click vào Cây (TreeSelectionListener)
Khi người dùng click vào một thư mục hoặc một nhân viên trên cây, làm sao để ta biết họ đang click vào đâu? Chúng ta sẽ sử dụng bộ lắng nghe chuyên dụng: TreeSelectionListener.
Khi một Node được click, bạn có thể kiểm tra xem Node đó là Lá (Nhân viên) hay là Nhánh (Phòng ban) thông qua hàm isLeaf() để xử lý logic cho phù hợp.
Java
tree.addTreeSelectionListener(e -> {
// 1. Lấy ra Nút đang được chọn
DefaultMutableTreeNode selectedNode = (DefaultMutableTreeNode) tree.getLastSelectedPathComponent();
// Nếu click ra vùng trống (không trúng nút nào) thì bỏ qua
if (selectedNode == null) return;
// 2. Lấy dữ liệu Text bên trong nút
String nodeText = selectedNode.getUserObject().toString();
// 3. Phân loại xử lý
if (selectedNode.isLeaf()) {
System.out.println("Bạn đang chọn một File/Nhân viên: " + nodeText);
} else {
System.out.println("Bạn đang chọn một Thư mục/Phòng ban: " + nodeText);
}
});
4. Source Code Thực Chiến: Cây Cơ Cấu Tổ Chức Công Ty
Đoạn code dưới đây tạo ra một cây sơ đồ tổ chức. Phía trên là cây hiển thị, phía dưới là một ô JLabel dùng để báo cáo xem người dùng đang click vào Cấp độ nào trong tổ chức.
Java
import javax.swing.*;
import javax.swing.tree.DefaultMutableTreeNode;
import java.awt.*;
public class JTreeDemo extends JFrame {
public JTreeDemo() {
setTitle("Sơ đồ Tổ chức - Bài 35");
setSize(450, 400);
setDefaultCloseOperation(JFrame.EXIT_ON_CLOSE);
setLocationRelativeTo(null);
setLayout(new BorderLayout());
// ==========================================
// 1. XÂY DỰNG DỮ LIỆU CÂY (NODES)
// ==========================================
// Root
DefaultMutableTreeNode root = new DefaultMutableTreeNode("Công ty Cổ phần VietTech");
// Nhánh Cấp 1 (Các Khối)
DefaultMutableTreeNode khoiKyThuat = new DefaultMutableTreeNode("Khối Kỹ Thuật");
DefaultMutableTreeNode khoiKinhDoanh = new DefaultMutableTreeNode("Khối Kinh Doanh");
// Nhánh Cấp 2 (Các Phòng Ban)
DefaultMutableTreeNode phongDev = new DefaultMutableTreeNode("Phòng Phát triển Phần mềm");
DefaultMutableTreeNode phongSystem = new DefaultMutableTreeNode("Phòng Quản trị Hệ thống");
DefaultMutableTreeNode phongSale = new DefaultMutableTreeNode("Phòng Sale");
// Lá Cấp 3 (Nhân viên)
DefaultMutableTreeNode nv1 = new DefaultMutableTreeNode("Nguyễn Văn A (Dev Lead)");
DefaultMutableTreeNode nv2 = new DefaultMutableTreeNode("Trần Thị B (Tester)");
DefaultMutableTreeNode nv3 = new DefaultMutableTreeNode("Lê Hoàng C (System Admin)");
DefaultMutableTreeNode nv4 = new DefaultMutableTreeNode("Phạm Thị D (Sale Executive)");
// Lắp ráp cành và lá
phongDev.add(nv1);
phongDev.add(nv2);
phongSystem.add(nv3);
phongSale.add(nv4);
khoiKyThuat.add(phongDev);
khoiKyThuat.add(phongSystem);
khoiKinhDoanh.add(phongSale);
root.add(khoiKyThuat);
root.add(khoiKinhDoanh);
// ==========================================
// 2. KHỞI TẠO JTREE VÀ GIAO DIỆN
// ==========================================
JTree tree = new JTree(root);
tree.setFont(new Font("Arial", Font.PLAIN, 15));
// Mặc định Tree sẽ vẽ các đường gạch nối liền các nhánh với nhau.
// Lệnh dưới đây giúp Tree hiển thị chuẩn theo giao diện hệ điều hành hiện tại
tree.putClientProperty("JTree.lineStyle", "Angled");
// tree.setShowsRootHandles(true); // Hiển thị nút (+)/(-) ở cả Root
// Bọc vào ScrollPane
add(new JScrollPane(tree), BorderLayout.CENTER);
// Tạo nhãn hiển thị trạng thái ở đáy
JLabel lblStatus = new JLabel(" Hãy click vào một thành phần trên cây...");
lblStatus.setFont(new Font("Arial", Font.BOLD, 14));
lblStatus.setForeground(Color.BLUE);
lblStatus.setBorder(BorderFactory.createEmptyBorder(10, 10, 10, 10));
add(lblStatus, BorderLayout.SOUTH);
// ==========================================
// 3. SỰ KIỆN CLICK (TREESELECTIONLISTENER)
// ==========================================
tree.addTreeSelectionListener(e -> {
DefaultMutableTreeNode selectedNode = (DefaultMutableTreeNode) tree.getLastSelectedPathComponent();
if (selectedNode == null) return;
String tenNode = selectedNode.getUserObject().toString();
// Xử lý logic hiển thị
if (selectedNode.isRoot()) {
lblStatus.setText(" CEO: " + tenNode);
} else if (selectedNode.isLeaf()) {
lblStatus.setText(" Nhân sự: " + tenNode);
} else {
lblStatus.setText(" Quản lý cấp trung: " + tenNode);
}
});
}
public static void main(String[] args) {
SwingUtilities.invokeLater(() -> new JTreeDemo().setVisible(true));
}
}
Hãy copy và chạy thử đoạn code. Bạn sẽ thấy một cây phân cấp cực kỳ trực quan. Bạn có thể bấm vào icon hình thư mục hoặc click đúp chuột vào chữ để mở rộng/thu gọn các nhánh.
Tuy nhiên, có một điểm yếu: Các biểu tượng (Icon) mặc định của JTree là hình Tờ giấy trắng (cho Leaf) và Cặp tài liệu màu vàng (cho Branch). Giao diện này khá cũ kỹ và không phù hợp nếu bạn muốn xây dựng cây danh mục có icon tùy biến (như icon User cho nhân viên).
All rights reserved