0

Migration website không downtime: 7 bước chuyển server mà người dùng không hay biết

Chuyển website sang server mới là việc sớm muộn gì bạn cũng gặp: server cũ hết hạn, cần cấu hình mạnh hơn, hoặc công ty đổi nhà cung cấp. Nhiều bạn lần đầu làm theo kiểu "tắt server cũ, copy hết sang server mới, trỏ domain, cầu nguyện", và kết quả hay gặp là website trắng trơn hàng giờ vì DNS chưa cập nhật mà server cũ đã tắt. Migration website không downtime thật ra không cần phép màu, chỉ cần làm đúng thứ tự: chuẩn bị server mới song song, thử trước khi trỏ domain, và giữ server cũ chạy cho tới khi chắc chắn. Bài này đi qua 7 bước đó bằng ngôn ngữ dễ hiểu, có lệnh để làm theo, phù hợp cho bạn mới tự quản lý server lần đầu.

Bài này giúp bạn

  • Hiểu vì sao migration hay bị downtime (thủ phạm số 1 là DNS).
  • Làm theo 7 bước: kiểm kê, hạ TTL, dựng server mới, chép dữ liệu, thử bằng file hosts, trỏ DNS, giữ server cũ.
  • Biết cách xử lý database để không mất đơn hàng hay bình luận trong lúc chuyển.
  • Có kế hoạch quay lui nếu server mới có vấn đề.

Môi trường ví dụ: website PHP/Node.js + MySQL trên Ubuntu. Tên miền example.vn, IP 203.0.113.10 (cũ) và 198.51.100.20 (mới) đều là ví dụ.

Vì sao chuyển server hay bị "sập"?

Hình dung thế này: DNS giống danh bạ điện thoại. Bạn đổi số nhà (IP), nhưng danh bạ của từng người (máy tính, nhà mạng) vẫn lưu số cũ thêm một thời gian. Khoảng thời gian đó gọi là TTL. Nếu bạn tắt server cũ ngay khi đổi DNS, ai còn "danh bạ cũ" sẽ gõ cửa một ngôi nhà đã khoá.

Thủ phạm thứ hai là dữ liệu thay đổi trong lúc chuyển. Bạn copy database lúc 9 giờ, đến 10 giờ mới trỏ domain, thì mọi đơn hàng trong 1 tiếng đó nằm lại ở server cũ.

Nói gọn, migration không downtime chỉ cần giải quyết hai chuyện: DNS chuyển êm và dữ liệu không bị bỏ sót.

7 bước migration website không downtime

Bước 1: Kiểm kê mọi thứ trên server cũ

Trước khi chuyển, liệt kê ra giấy (hoặc file note) những gì website cần:

  • Mã nguồn và thư mục upload (ảnh người dùng, file đính kèm).
  • Database: loại gì, phiên bản bao nhiêu, dung lượng bao nhiêu.
  • Phiên bản PHP/Node.js, các extension, biến môi trường, file .env.
  • Cron job, dịch vụ chạy nền (worker, queue).
  • Chứng chỉ HTTPS, cấu hình Nginx/Apache.
# Vài lệnh "soi" nhanh server cũ
php -v; node -v; mysql --version
crontab -l
ls /etc/nginx/sites-enabled/
du -sh /var/www/*

Rủi ro nếu bỏ qua: website lên server mới "nhìn thì chạy", nhưng email không gửi vì quên cron, hoặc ảnh cũ mất vì quên thư mục upload.

Bước 2: Hạ TTL của bản ghi DNS từ trước

Vào trang quản lý DNS, hạ TTL của bản ghi A (cho example.vn và www) xuống 300 giây. Quan trọng: làm việc này trước ngày chuyển ít nhất bằng TTL cũ. TTL cũ là 1 ngày thì hạ trước 1 ngày, để mọi "danh bạ" kịp cập nhật TTL mới.

# Xem TTL hiện tại (số ở cột thứ 2)
dig example.vn A

Bước 3: Dựng server mới song song

Server cũ cứ chạy bình thường. Dựng server mới, cài đúng phiên bản phần mềm đã kiểm kê ở Bước 1, cấu hình firewall, SSH key, Nginx. Chưa đụng gì tới DNS cả.

Mẹo của tui: ghi lại từng lệnh đã chạy vào một file setup.sh. Lần sau chuyển server (hoặc dựng thêm server) chỉ cần chạy lại.

Bước 4: Chép mã nguồn và file upload

rsync là bạn thân trong vụ này vì nó chỉ chép phần thay đổi. Chạy lần đầu để chép hết, và chạy lại ngay trước khi chuyển để chép nốt phần mới:

# Chạy trên server MỚI, kéo dữ liệu từ server cũ
rsync -avz --progress deploy@203.0.113.10:/var/www/example.vn/ /var/www/example.vn/

Lần chạy thứ hai thường rất nhanh vì chỉ còn vài file mới.

Bước 5: Chuyển database mà không mất dữ liệu

Đây là bước khó nhất. Có hai cách, chọn theo quy mô:

Cách Làm thế nào Hợp với
Dump + đóng băng ghi ngắn Bật chế độ bảo trì cho phần ghi (hoặc tạm khoá đặt hàng) vài phút, dump database, import sang server mới, rồi trỏ ứng dụng sang database mới Website nhỏ, database vài trăm MB, chấp nhận vài phút không ghi được
Replication Cho database mới làm bản sao (replica) của database cũ, chờ đồng bộ xong rồi mới chuyển Website có nhiều giao dịch, database lớn

Ví dụ với MySQL, cách dump:

# Trên server cũ: dump nhất quán cho bảng InnoDB, không khoá bảng lâu
mysqldump --single-transaction --routines --triggers -u root -p shopdb > shopdb.sql

# Chép sang server mới và import
scp shopdb.sql deploy@198.51.100.20:/tmp/
mysql -u root -p shopdb < /tmp/shopdb.sql

Thực tế, "không downtime" với database nghĩa là người dùng vẫn xem được website, có thể có vài phút không đặt hàng hay bình luận được. Muốn bằng 0 tuyệt đối thì cần replication, và đó là chủ đề dài hơn một bài cho người mới.

Bước 6: Thử server mới trước khi trỏ domain

Đây là bước nhiều người bỏ qua nhất. Bạn có thể bắt riêng máy của mình truy cập server mới bằng tên miền thật, trong khi cả thế giới vẫn vào server cũ.

Cách 1, sửa file hosts trên máy bạn (Linux/macOS: /etc/hosts; Windows: C:\Windows\System32\drivers\etc\hosts):

198.51.100.20  example.vn www.example.vn

Cách 2, dùng curl --resolve không cần sửa file nào:

curl -I --resolve example.vn:443:198.51.100.20 https://example.vn

Bấm thử mọi chức năng quan trọng: đăng nhập, tìm kiếm, đặt hàng thử, upload ảnh. Xong nhớ xoá dòng trong file hosts.

Bước 7: Trỏ DNS và giữ server cũ chạy thêm vài ngày

Khi server mới đã ổn, đổi bản ghi A sang IP mới. Sau đó:

  • Không tắt server cũ ngay. Giữ ít nhất vài lần TTL cũ; giữ thêm 2 đến 3 ngày là mức an toàn hay được khuyên.
  • Theo dõi log truy cập của server cũ. Khi gần như không còn request nào thì mới tắt.
  • Nếu server mới gặp lỗi lớn, trỏ DNS về IP cũ là quay lui được ngay. Đó là "phao cứu sinh" của cả quá trình.
# Trên server cũ: xem còn ai truy cập không
sudo tail -f /var/log/nginx/access.log

Sau khi ổn định, có thể tăng TTL trở lại (ví dụ 3600 giây).

Lỗi thường gặp khi migration website

Các tình huống dưới đây là ví dụ minh hoạ tổng hợp từ lỗi phổ biến, không phải sự cố cụ thể có số liệu.

Triệu chứng Nguyên nhân Cách xử lý
Có người vào được, có người vẫn ra trang cũ DNS chưa hết TTL ở một số nơi Bình thường trong vài giờ đầu; vì vậy phải giữ server cũ chạy
Mất đơn hàng trong lúc chuyển Database được copy quá sớm, dữ liệu mới vẫn ghi vào server cũ Đóng băng phần ghi khi dump, hoặc dùng replication
Ảnh cũ bị lỗi 404 trên server mới Quên thư mục upload hoặc sai quyền file rsync lại thư mục upload, kiểm tra chown/chmod
Email đặt hàng không gửi Quên cron job hoặc cấu hình SMTP Đối chiếu danh sách kiểm kê ở Bước 1
HTTPS báo lỗi trên server mới Chưa cấp chứng chỉ cho server mới Cấp chứng chỉ sau khi DNS đã trỏ, hoặc chép chứng chỉ cũ sang tạm thời

Server mới đặt ở đâu?

Nếu bạn đang chọn nơi đặt server mới, Bizfly Cloud Server ghi trên trang sản phẩm là khởi tạo server khoảng 30 giây và cho đổi cấu hình CPU/RAM khi cần. Với migration, điểm có ích là bạn dựng được server mới song song nhanh để làm Bước 3, và tăng cấu hình sau nếu thấy thiếu thay vì phải chuyển server thêm lần nữa. Dù chọn nhà cung cấp nào, 7 bước trên vẫn giữ nguyên.

Câu hỏi thường gặp

Migration website mất bao lâu? Phần lớn thời gian nằm ở chuẩn bị và kiểm thử, không phải lúc chuyển. Hạ TTL cần làm trước 1 ngày; việc trỏ DNS chỉ mất vài phút, nhưng nên chờ thêm vài giờ để mọi nơi cập nhật.

Có thật sự không downtime 100% không? Phần xem website thì làm được gần như không gián đoạn. Phần ghi dữ liệu (đặt hàng, bình luận) thường có vài phút tạm dừng nếu dùng cách dump; muốn bằng 0 cần replication.

Có nên chuyển vào giờ nào? Chọn lúc ít người dùng nhất của website bạn, xem trong số liệu truy cập. Tránh chiều thứ Sáu, vì nếu có lỗi thì cả cuối tuần không ai xử lý.

Kết luận

Migration website không downtime dựa trên hai nguyên tắc: hạ TTL từ sớm và giữ server cũ chạy cho tới khi chắc chắn. Thứ tự đúng là kiểm kê, hạ TTL, dựng server mới, chép dữ liệu, thử bằng file hosts, rồi mới trỏ DNS. Phần dễ sai nhất là database, nên hãy quyết định trước sẽ đóng băng ghi vài phút hay dùng replication. Bài tiếp theo trong series IT cho người mới sẽ là checklist những việc cần kiểm tra trước khi bắt đầu một lần migration.


All rights reserved

Viblo
Hãy đăng ký một tài khoản Viblo để nhận được nhiều bài viết thú vị hơn.
Đăng kí