Xây dựng quiz với Node.js: chấm điểm server và xếp hạng
Quiz kiểu "bạn hiểu mình đến đâu" nhìn thì đơn giản: người tạo đặt vài câu hỏi về bản thân và chọn đáp án đúng, sau đó gửi một đường link cho bạn bè. Bạn bè mở link, trả lời, rồi nhận điểm. Khi triển khai loại ứng dụng này, có một số chỗ dễ sai khá điển hình: đáp án đúng vô tình lộ ra trong JSON trả về cho trình duyệt, link chia sẻ đoán được, điểm số bị gửi lên từ client, bảng xếp hạng lộn xộn khi nhiều người bằng điểm.
Bài này mình ghi lại cách thiết kế phần logic cho loại ứng dụng này bằng Node.js (Express) và PostgreSQL. Một số trang thực tế như Quiz My Tree cũng chạy theo mô hình "tạo quiz, chia sẻ link, bạn bè làm bài", nên các vấn đề bên dưới khá điển hình. Đây là bản triển khai mang tính giảng dạy cho loại ứng dụng quiz tương tự, không đại diện cho kiến trúc kỹ thuật thực tế của Quiz My Tree. Code trong bài chỉ là bản rút gọn để minh hoạ, chưa phải bản production.
1. Mô hình dữ liệu
Nguyên tắc quan trọng nhất: đáp án đúng nằm ở bảng riêng, không để chung với bảng mà API công khai đọc. Tách bảng như vậy giúp giảm rủi ro API công khai vô tình trả về đáp án.
CREATE TABLE quizzes (
id BIGSERIAL PRIMARY KEY,
owner_id BIGINT NOT NULL,
share_token TEXT NOT NULL UNIQUE,
title TEXT NOT NULL,
created_at TIMESTAMPTZ NOT NULL DEFAULT now()
);
CREATE TABLE questions (
id BIGSERIAL PRIMARY KEY,
quiz_id BIGINT NOT NULL REFERENCES quizzes(id) ON DELETE CASCADE,
position INT NOT NULL,
prompt TEXT NOT NULL,
multi BOOLEAN NOT NULL DEFAULT FALSE
);
CREATE TABLE options (
id BIGSERIAL PRIMARY KEY,
question_id BIGINT NOT NULL REFERENCES questions(id) ON DELETE CASCADE,
label TEXT NOT NULL
);
-- Bảng riêng, chỉ code chấm điểm mới được đọc
CREATE TABLE answer_keys (
question_id BIGINT NOT NULL REFERENCES questions(id) ON DELETE CASCADE,
option_id BIGINT NOT NULL REFERENCES options(id) ON DELETE CASCADE,
PRIMARY KEY (question_id, option_id)
);
CREATE TABLE attempts (
id UUID PRIMARY KEY DEFAULT gen_random_uuid(),
quiz_id BIGINT NOT NULL REFERENCES quizzes(id) ON DELETE CASCADE,
player_name TEXT NOT NULL,
started_at TIMESTAMPTZ NOT NULL DEFAULT now(),
submitted_at TIMESTAMPTZ,
score NUMERIC(6,3),
duration_ms INT
);
CREATE INDEX attempts_board_idx ON attempts (quiz_id, score DESC, duration_ms);
Câu hỏi có thể là chọn một đáp án (multi = false) hoặc chọn nhiều đáp án (multi = true). Với câu chọn nhiều, ta sẽ cần chấm điểm từng phần, phần này nói ở mục 4.
2. Link chia sẻ: dùng token ngẫu nhiên, đừng dùng id tăng dần
Nếu link là /quiz/42, ai cũng có thể thử /quiz/43, /quiz/44 để xem quiz của người khác. Quiz về bản thân thường có chút riêng tư, nên mình dùng một token ngẫu nhiên đủ dài, sinh bằng crypto của Node:
import crypto from "node:crypto";
// 9 byte ngẫu nhiên -> 12 ký tự base64url, khoảng 72 bit entropy
export function newShareToken() {
return crypto.randomBytes(9).toString("base64url");
}
export async function createQuiz(db, ownerId, title) {
for (let i = 0; i < 3; i++) {
const token = newShareToken();
try {
const { rows } = await db.query(
`INSERT INTO quizzes (owner_id, share_token, title)
VALUES ($1, $2, $3) RETURNING id, share_token`,
[ownerId, token, title]
);
return rows[0];
} catch (err) {
if (err.code !== "23505") throw err; // chỉ thử lại khi trùng token
}
}
throw new Error("Không tạo được share token");
}
Khả năng trùng token rất thấp, nhưng ràng buộc UNIQUE kèm vòng thử lại ở trên giúp code chạy đúng cả trong trường hợp hiếm đó. Đừng dùng Math.random() cho việc này, vì nó không được thiết kế để khó đoán.
3. Không gửi đáp án đúng xuống trình duyệt

Đây là lỗi mình hay thấy nhất. Nhiều bản demo trả về cả correct: true trong mỗi option, rồi chấm điểm bằng JavaScript ở client. Chỉ cần mở tab Network là thấy hết đáp án. Cách đúng là client chỉ nhận câu hỏi và các lựa chọn, còn việc chấm điểm làm ở server.
Mình tách thành hai bước: start để lấy đề và mở một lượt chơi, submit để gửi đáp án.
import express from "express";
export function quizRouter(db) {
const router = express.Router();
// Bước 1: lấy đề, KHÔNG có đáp án đúng
// handleStart được gắn limiter ở mục 6; route submit được thêm ở mục 4, trước `return router`.
async function handleStart(req, res) {
const name = String(req.body.playerName ?? "").trim().slice(0, 40);
if (!name) return res.status(400).json({ error: "Thiếu tên người chơi" });
const quiz = await db.query(
"SELECT id, title FROM quizzes WHERE share_token = $1",
[req.params.token]
);
if (quiz.rowCount === 0) return res.sendStatus(404);
const quizId = quiz.rows[0].id;
const attempt = await db.query(
`INSERT INTO attempts (quiz_id, player_name)
VALUES ($1, $2) RETURNING id`,
[quizId, name]
);
const { rows } = await db.query(
`SELECT q.id AS question_id, q.prompt, q.multi,
o.id AS option_id, o.label
FROM questions q JOIN options o ON o.question_id = q.id
WHERE q.quiz_id = $1
ORDER BY q.position, o.id`,
[quizId]
);
res.json({
attemptId: attempt.rows[0].id,
title: quiz.rows[0].title,
questions: groupQuestions(rows),
});
}
router.post("/quizzes/:token/start", handleStart);
// router.post("/attempts/:id/submit", ...) — xem mục 4
return router;
}
function groupQuestions(rows) {
const map = new Map();
for (const r of rows) {
const questionId = String(r.question_id);
const optionId = String(r.option_id);
if (!map.has(questionId)) {
map.set(questionId, {
id: questionId,
prompt: r.prompt,
multi: r.multi,
options: [],
});
}
map.get(questionId).options.push({ id: optionId, label: r.label });
}
return [...map.values()];
}
Lưu ý câu truy vấn ở bước start không hề chạm tới bảng answer_keys. Tách bảng như vậy giúp giảm rủi ro lộ đáp án do một lần sửa code vô tình, nhưng vẫn phụ thuộc vào việc kiểm soát trường API và quyền truy cập, nên đây chưa phải là đảm bảo tuyệt đối.
4. Chấm điểm và điểm từng phần
Với câu chọn một đáp án, điểm là 1 nếu đúng và 0 nếu sai. Với câu chọn nhiều đáp án, nếu chỉ tính "đúng hết mới được điểm" thì hơi khắc nghiệt, còn nếu chỉ đếm số đáp án đúng thì người chọn tất cả các ô sẽ được điểm tối đa. Mình dùng công thức: mỗi đáp án đúng được chọn cộng một phần, mỗi đáp án sai bị chọn trừ một phần, và điểm không âm.
// correctIds: Set các option id đúng của câu hỏi
// picked: mảng option id người chơi chọn (đã kiểm tra thuộc câu hỏi này)
export function scoreQuestion({ multi, correctIds }, picked) {
const correct = new Set([...correctIds].map(String));
const chosen = new Set(picked.map(String));
// Phòng vệ: công thức chia cho correct.size, cấu hình rỗng sẽ cho điểm không hợp lệ
if (correct.size === 0) return 0;
if (!multi) {
if (chosen.size !== 1) return 0;
const [only] = chosen;
return correct.has(only) ? 1 : 0;
}
let right = 0;
let wrong = 0;
for (const id of chosen) {
if (correct.has(id)) right++;
else wrong++;
}
return Math.max(0, (right - wrong) / correct.size);
}
Ví dụ câu có 3 đáp án đúng và 3 đáp án sai (6 ô): chọn đúng 2 và sai 0 được 2/3 điểm; chọn đúng 3 nhưng thêm 1 đáp án sai được (3 - 1)/3, tức khoảng 0,67; chọn hết 6 ô thì còn (3 - 3)/3 = 0.
Công thức này không luôn chặn việc "chọn hết các ô rồi vẫn được điểm". Nếu câu chỉ có 3 đáp án đúng và 1 đáp án sai (4 ô), chọn cả 4 ô thì right = 3, wrong = 1, điểm là (3 - 1)/3 = 2/3. Mình chấp nhận đây là điểm từng phần còn lại theo đúng công thức. Nếu bạn muốn chọn hết các ô thì luôn được 0, thêm một điều kiện: khi chosen.size bằng tổng số option của câu, trả về 0.
Vì công thức chia cho correct.size, câu chọn nhiều nếu bị cấu hình mà không có đáp án đúng sẽ cho điểm không hợp lệ. Khi tạo câu hỏi, hãy kiểm tra mỗi câu chọn nhiều có ít nhất một đáp án đúng. Khi chấm điểm, scoreQuestion đã có bước phòng vệ: nếu correct.size === 0 thì trả về 0, không chia.
export function assertQuestionKeys({ multi, correctIds }) {
const correct = new Set([...correctIds].map(String));
if (multi && correct.size === 0) {
throw new Error("Câu chọn nhiều cần ít nhất một đáp án đúng");
}
}
id trong schema là BIGSERIAL. Driver PostgreSQL (node-pg) thường trả BIGINT dưới dạng chuỗi, trong khi .map(Number) biến giá trị nộp thành number. Set.has() so sánh nghiêm ngặt nên sẽ không khớp, đáp án đúng cũng bị lọc mất. Số lớn hơn Number.MAX_SAFE_INTEGER còn có thể mất độ chính xác. Cách thống nhất là luôn dùng id dạng chuỗi: khi đọc từ database và khi nhận input đều String(id).
Endpoint submit cần kiểm tra cấu trúc dữ liệu gửi lên, tính điểm, rồi mới đóng lượt chơi. Ba bước đóng lượt, tính điểm và ghi score phải nằm trong cùng một transaction: nếu chấm điểm lỗi giữa chừng thì rollback, không để lại bản ghi "đã nộp nhưng score còn NULL". Đoạn dưới được thêm vào trong cùng hàm quizRouter ở mục 3, ngay trước return router.
// Thêm trong quizRouter(), ngay trước `return router;`
router.post("/attempts/:id/submit", async (req, res) => {
const answers = req.body?.answers;
if (!answers || typeof answers !== "object" || Array.isArray(answers)) {
return res.status(400).json({ error: "Định dạng đáp án không hợp lệ" });
}
const client = await db.connect();
try {
// Lấy mốc nhận bài từ PostgreSQL trước khi khóa hàng và chấm điểm
const received = await client.query(
"SELECT clock_timestamp() AS received_at"
);
const receivedAt = received.rows[0].received_at;
await client.query("BEGIN");
const locked = await client.query(
`SELECT quiz_id
FROM attempts
WHERE id = $1 AND submitted_at IS NULL
FOR UPDATE`,
[req.params.id]
);
if (locked.rowCount === 0) {
await client.query("ROLLBACK");
return res.status(409).json({ error: "Đã nộp bài hoặc không tồn tại" });
}
const { quiz_id: quizId } = locked.rows[0];
const { rows } = await client.query(
`SELECT q.id AS question_id, q.multi,
o.id AS option_id, (k.option_id IS NOT NULL) AS is_correct
FROM questions q
JOIN options o ON o.question_id = q.id
LEFT JOIN answer_keys k
ON k.question_id = q.id AND k.option_id = o.id
WHERE q.quiz_id = $1`,
[quizId]
);
const byQuestion = new Map();
for (const r of rows) {
const questionId = String(r.question_id);
const optionId = String(r.option_id);
if (!byQuestion.has(questionId)) {
byQuestion.set(questionId, {
multi: r.multi,
optionIds: new Set(),
correctIds: new Set(),
});
}
const q = byQuestion.get(questionId);
q.optionIds.add(optionId);
if (r.is_correct) q.correctIds.add(optionId);
}
let score = 0;
for (const [qid, q] of byQuestion) {
const raw = answers[qid];
if (raw != null && !Array.isArray(raw)) {
await client.query("ROLLBACK");
return res.status(400).json({ error: "Đáp án từng câu phải là mảng" });
}
const picked = (Array.isArray(raw) ? raw : [])
.map((id) => String(id))
.filter((id) => q.optionIds.has(id)); // bỏ id lạ, không thuộc câu này
score += scoreQuestion(q, picked);
}
const updated = await client.query(
`UPDATE attempts
SET submitted_at = $2,
duration_ms = GREATEST(
0,
ROUND(EXTRACT(EPOCH FROM ($2::timestamptz - started_at)) * 1000)
),
score = $3
WHERE id = $1 AND submitted_at IS NULL
RETURNING duration_ms`,
[req.params.id, receivedAt, score]
);
await client.query("COMMIT");
const durationMs = updated.rows[0].duration_ms;
res.json({ score, total: byQuestion.size, durationMs });
} catch (err) {
await client.query("ROLLBACK");
throw err;
} finally {
client.release();
}
});
Thời gian làm bài (duration_ms) do server tính, không lấy từ client. Client gửi lên con số nào thì cũng không đáng tin. Cả started_at và mốc nhận bài đều lấy từ đồng hồ PostgreSQL, tránh trộn Date.now() của process Node với thời gian trong database. Mốc nhận bài dùng clock_timestamp() ngay khi vừa lấy được connection, trước khi khóa hàng và chấm điểm, nên thời gian chờ khóa và thời gian chấm điểm không bị tính vào thời gian làm bài.
5. Bảng xếp hạng và xử lý đồng hạng
Cách xếp hạng thường gặp là ORDER BY score DESC rồi đánh số 1, 2, 3 theo thứ tự dòng. Cách này không công bằng khi hai người cùng điểm. Mình xếp theo điểm giảm dần, nếu bằng điểm thì ai làm nhanh hơn xếp trước, và chỉ khi bằng cả hai mới coi là đồng hạng. Window function RANK() làm đúng việc này:
SELECT player_name,
score,
duration_ms,
RANK() OVER (ORDER BY score DESC, duration_ms ASC) AS rank
FROM attempts
WHERE quiz_id = $1
AND submitted_at IS NOT NULL
AND score IS NOT NULL
ORDER BY rank, submitted_at
LIMIT 20;
Điều kiện score IS NOT NULL loại các bản ghi "đã nộp nhưng chưa có điểm" nếu phiên bản cũ từng ghi submitted_at trước khi tính điểm. Kết hợp với transaction ở mục 4, bảng xếp hạng chỉ còn lượt chơi đã chấm xong.
RANK() cho kết quả kiểu 1, 2, 2, 4: hai người đồng hạng hai thì người kế tiếp là hạng bốn. Nếu bạn muốn 1, 2, 2, 3 thì đổi sang DENSE_RANK(). Với một quiz giữa nhóm bạn, mình thấy cách thứ hai trông tự nhiên hơn, nhưng đây là quyết định về sản phẩm chứ không có đúng sai.
Chỉ số attempts_board_idx ở phần schema hỗ trợ việc lọc và sắp xếp theo từng quiz; hiệu quả cụ thể nên kiểm tra bằng kế hoạch thực thi (EXPLAIN).
6. Chống gian lận đơn giản
Quiz giữa bạn bè không cần hệ thống chống gian lận phức tạp, nhưng vài biện pháp rẻ tiền vẫn đáng làm:
- Đáp án chỉ ở server, đã nói ở mục 3. Đây là biện pháp quan trọng nhất.
- Mỗi lượt chơi chỉ nộp một lần, nhờ khoá dòng
FOR UPDATErồi mới ghisubmitted_attrong transaction ở mục 4. Đây không có nghĩa là mỗi người chỉ được chơi một lần: nếu đổi tên, họ vẫn mở được lượt mới. Phần giới hạn ở cuối mục này nói rõ chỗ đó. - Giới hạn tần suất để một địa chỉ IP không thể tạo hàng nghìn lượt chơi để dò đáp án. Gắn limiter vào đúng
handleStartđã khai báo trongquizRouter(mục 3):
import rateLimit from "express-rate-limit";
const startLimiter = rateLimit({
windowMs: 10 * 60 * 1000,
limit: 20, // tối đa 20 lượt bắt đầu mỗi 10 phút cho mỗi IP
standardHeaders: true,
legacyHeaders: false,
});
// Trong quizRouter(), thay dòng router.post("/quizzes/:token/start", handleStart)
router.post("/quizzes/:token/start", startLimiter, handleStart);
- Loại các lượt nộp quá nhanh, chẳng hạn trả lời 10 câu trong 2 giây thì gần như chắc chắn là script. Có thể lọc khi truy vấn bảng xếp hạng bằng điều kiện
duration_ms > 1500 * số_câuhoặc đơn giản là đánh dấu để người tạo quiz xem. - Không cho người tạo quiz tự lên bảng xếp hạng của chính mình, vì họ biết đáp án. Khi người tạo mở link của mình, bạn có thể hiển thị chế độ xem trước thay vì bắt đầu một lượt chơi tính điểm.
Một giới hạn cần nói thẳng: nếu người chơi làm lại nhiều lần bằng nhiều tên khác nhau thì rất khó chặn hoàn toàn mà không bắt đăng nhập. Với quiz vui giữa bạn bè, mình chấp nhận mức đó. Nếu có giải thưởng thật thì cần yêu cầu tài khoản.
7. Kiểm thử logic chấm điểm
Hàm scoreQuestion là hàm thuần nên rất dễ test. Dùng node:test có sẵn:
import test from "node:test";
import assert from "node:assert/strict";
import { scoreQuestion } from "./score.js";
const q = { multi: true, correctIds: new Set(["1", "2", "3"]) };
test("chọn đúng một phần", () => {
assert.equal(scoreQuestion(q, ["1", "2"]), 2 / 3);
});
test("chọn thừa bị trừ điểm", () => {
assert.equal(scoreQuestion(q, ["1", "2", "3", "4"]), 2 / 3);
});
test("chọn hết 6 ô (3 đúng + 3 sai) thì không có điểm", () => {
assert.equal(scoreQuestion(q, ["1", "2", "3", "4", "5", "6"]), 0);
});
test("chọn hết khi số đáp án sai ít hơn số đúng vẫn còn điểm từng phần", () => {
// 3 đúng + 1 sai: công thức cho (3-1)/3, không phải 0
assert.equal(scoreQuestion(q, ["1", "2", "3", "4"]), 2 / 3);
});
test("chuỗi và số cùng một id vẫn khớp", () => {
// phòng trường hợp một phía còn sót kiểu number
assert.equal(scoreQuestion(q, [1, 2]), 2 / 3);
});
test("câu chọn nhiều thiếu đáp án đúng thì được 0, không chia cho 0", () => {
const empty = { multi: true, correctIds: new Set() };
assert.equal(scoreQuestion(empty, ["1"]), 0);
});
test("câu chọn một đáp án", () => {
const single = { multi: false, correctIds: new Set(["7"]) };
assert.equal(scoreQuestion(single, ["7"]), 1);
assert.equal(scoreQuestion(single, ["7", "8"]), 0);
});
Chạy bằng node --test. Các trường hợp biên như danh sách trống, option id lạ, chọn trùng nên có test riêng; nhờ Set nên chọn trùng một id không bị tính hai lần.
Kết luận
Tóm tắt lại những điểm chính khi làm một quiz kiểu "bạn hiểu mình đến đâu":
- Đáp án đúng để ở bảng riêng và không đưa vào response gửi cho người chơi. Tách bảng giúp giảm rủi ro lộ nhầm, nhưng vẫn cần kiểm soát trường API và quyền truy cập.
- Link chia sẻ dùng token ngẫu nhiên sinh bằng
crypto, không dùng id tăng dần. - Điểm và thời gian làm bài đều do server tính; đóng lượt, chấm điểm và ghi
scorenằm trong cùng một transaction. Thời gian làm bài lấy cùng một đồng hồ PostgreSQL, không gồm thời gian chờ khóa và chấm điểm. Option id thống nhất dùng chuỗi để tránh lệch kiểu khi so khớp. - Câu chọn nhiều đáp án nên có điểm từng phần, kèm trừ điểm cho đáp án sai. Nếu số đáp án sai ít hơn số đúng, chọn hết các ô vẫn có thể còn điểm; hãy nói rõ đây là điểm từng phần, hoặc thêm điều kiện để trường hợp đó được 0.
- Dùng
RANK()hoặcDENSE_RANK()để xử lý đồng hạng, và chỉ lấy các lượt đã cóscore.
Nếu bạn đã làm tính năng tương tự, mình muốn nghe cách bạn xử lý đồng hạng hoặc chống người chơi làm lại nhiều lần. Góp ý của các bạn trong phần bình luận rất hoan nghênh.
All rights reserved