11.2K 144 1.1K

Đã đăng vào khoảng 6 giờ trước 5 phút đọc

PHP và MySQL Bài 3: Chạy file PHP đầu tiên (Hello World) và Khám phá cách máy chủ hoạt động

Chào mừng bạn đến với giờ thực hành đầu tiên! Ở bài trước, chúng ta đã cài đặt xong vũ khí (VS Code) và nạp đạn (Laragon/XAMPP) [cite: 16]. Bây giờ là lúc khai hỏa.

1. Viết và chạy chương trình PHP đầu tiên

Bước 1: Tạo không gian làm việc (Workspace)

Để code PHP chạy được, file của bạn bắt buộc phải nằm trong thư mục gốc của Web Server:

Nếu dùng Laragon: Mở thư mục C:\laragon\www
Nếu dùng XAMPP: Mở thư mục C:\xampp\htdocs

Tại đây, hãy tạo một thư mục mới tên là hoc-php.

Bước 2: Tạo file `index.php`

Mở VS Code, kéo thả thư mục hoc-php vào cửa sổ VS Code. Sau đó, tạo một file mới và đặt tên là index.php.

💡 Mẹo nhỏ: Tại sao lại là index.php? Khi bạn truy cập vào một thư mục trên web, Server sẽ tự động tìm kiếm file có tên index.php hoặc index.html để chạy đầu tiên mà không cần bạn phải gõ đích danh tên file.

Bước 3: Gõ những dòng code đầu tiên

Bật VS Code lên và nhập đoạn code sau vào file index.php:

<?php
    echo "<h1>Hello World! Chào mừng đến với thế giới PHP.</h1>";
?>

Bước 4: Chạy thử trên trình duyệt

Đảm bảo Laragon hoặc XAMPP của bạn đã được bật (Start Apache).
Mở trình duyệt (Chrome/Edge) và gõ vào thanh địa chỉ: localhost/hoc-php (hoặc hoc-php.test nếu bạn dùng Laragon).
Nhấn Enter và bùm! Dòng chữ "Hello World" to đùng đã xuất hiện.

2. Cú pháp cơ bản của PHP: Những luật lệ bất thành văn

Khi viết code PHP, bạn giống như đang viết một văn bản pháp lý vậy, sai một dấu chấm phẩy là "ra đê" ngay. Dưới đây là những quy tắc bạn phải nằm lòng:

a. Thẻ PHP `<?php ... ?>`

Mã PHP luôn phải được đặt bên trong cặp thẻ <?php và ?>. Máy chủ sẽ chỉ dịch những gì nằm trong cặp thẻ này, những gì nằm ngoài nó sẽ bị coi là HTML thông thường.

<p>Đây là HTML bình thường</p>
<?php
    echo "Còn đây là code PHP đang chạy!";
?>

b. Dấu chấm phẩy `;` kết thúc câu lệnh

Mọi câu lệnh trong PHP đều bắt buộc phải kết thúc bằng dấu chấm phẩy. Đây là lỗi phổ biến nhất của người mới học. Thiếu nó, chương trình sẽ báo lỗi trắng trang (Fatal Error).

c. Ghi chú (Comments)

Ghi chú là những dòng chữ bạn viết cho chính mình (hoặc đồng nghiệp) đọc, máy chủ sẽ hoàn toàn bỏ qua chúng. Ghi chú rất quan trọng để giải thích code làm gì.

<?php
    // Đây là ghi chú 1 dòng (thường dùng nhất)
    # Đây cũng là ghi chú 1 dòng (giống Python)
    
    /* 
       Đây là ghi chú 
       nhiều dòng 
    */
    echo "Học PHP rất vui!";
?>

d. Phân biệt chữ hoa - chữ thường

Hàm (Functions), Class và từ khóa (như if, else, echo): KHÔNG phân biệt chữ hoa chữ thường. Viết ECHO hay echo đều chạy.
Biến (Variables): CÓ phân biệt chữ hoa chữ thường. Biến $ten và $Ten là hai biến hoàn toàn khác nhau. (Chúng ta sẽ học về biến ở bài sau).

3. Behind the Scenes: Apache/Nginx xử lý PHP như thế nào?

Bạn có bao giờ thắc mắc tại sao chúng ta không thể nhấp đúp chuột vào file index.php để mở lên xem như file HTML bình thường không? Nếu bạn thử làm thế, trình duyệt sẽ hiển thị nguyên xi đoạn code <?php echo... chứ không phải kết quả.

Đó là vì Trình duyệt không biết đọc tiếng PHP, nó chỉ hiểu HTML, CSS và JavaScript.

Đây là lúc Web Server (Apache hoặc Nginx) trổ tài. Hãy xem lại quy trình chạy file index.php vừa nãy:

Bạn gõ localhost/hoc-php: Trình duyệt gửi yêu cầu đến Web Server (Apache/Nginx đang chạy ngầm trong máy bạn).
Web Server nhận lệnh: Nó tìm đến thư mục hoc-php, lôi file index.php ra. Thấy đuôi .php, Web Server tự nhủ: "Ca này mình không xử được, phải gọi anh thợ dịch PHP (PHP Interpreter) ra tay".
PHP Interpreter làm việc: Nó đọc đoạn code bên trong thẻ <?php ... ?>, thấy lệnh echo. Nó thực thi lệnh này và tạo ra một chuỗi HTML: <h1>Hello World...</h1>.
Trả kết quả: Trình dịch PHP đưa đoạn HTML vừa tạo cho Web Server. Web Server mang đoạn HTML đó ném về cho trình duyệt của bạn.
Hiển thị: Trình duyệt nhận được HTML, render ra màn hình. Nếu lúc này bạn nhấn Ctrl + U (View Page Source) trên trình duyệt, bạn sẽ không bao giờ nhìn thấy mã PHP, mà chỉ thấy mã HTML thôi.

🔒 Sự bảo mật của Backend: Người dùng cuối không bao giờ nhìn thấy mã nguồn PHP thực sự của bạn, họ chỉ thấy kết quả mà PHP tạo ra.

Tổng kết Bài 3

Hôm nay bạn đã tự tay viết file PHP đầu tiên và hiểu được quy tắc ngầm giữa Trình duyệt - Web Server và Trình dịch PHP.

Ở bài tiếp theo, chúng ta sẽ bước vào những kiến thức lập trình thực thụ đầu tiên: Lưu trữ dữ liệu trong PHP. Cùng đón chờ Bài 4: Biến, Hằng số và các kiểu dữ liệu nhé!

đọc file trong php