0

Cách xác định website cần bao nhiêu RAM: đo từng thành phần và tính trước khi chọn cấu hình

Website cần bao nhiêu RAM là câu hỏi không có một con số chung, vì 2 GB có thể dư thừa cho một blog tĩnh nhưng thiếu trầm trọng cho một cửa hàng WooCommerce có database vài GB. Chọn thiếu RAM thì server dùng swap, website chậm dần rồi có tiến trình bị hệ điều hành tắt đột ngột; chọn dư thì trả tiền cho bộ nhớ không dùng tới. Cách đáng tin hơn đoán là tách website thành từng thành phần dùng RAM, đo mức dùng của từng phần, rồi cộng lại với một khoảng dự phòng. Bài này hướng dẫn từng bước làm việc đó trên server Linux, kèm lệnh đo và bảng tính mẫu.

Bài này giúp bạn

  • Biết RAM của một website bị chia cho những thành phần nào.
  • Đo RAM thực tế của PHP-FPM, Node.js, MySQL/PostgreSQL, Redis bằng lệnh có sẵn.
  • Tính tổng RAM cần theo công thức có khoảng dự phòng.
  • Nhận ra dấu hiệu thiếu RAM trước khi website sập.

Môi trường mẫu: Ubuntu 24.04. Các con số trong bảng tính là ví dụ minh hoạ cách tính, không phải số đo của một website cụ thể.

RAM của website được dùng vào đâu?

Một website điển hình chạy trên Cloud Server dùng RAM cho 5 nhóm:

Thành phần Dùng RAM để làm gì Phụ thuộc vào
Hệ điều hành và dịch vụ nền Kernel, SSH, agent giám sát Gần như cố định
Web server (Nginx, Apache) Xử lý kết nối, đệm request Số kết nối đồng thời
Ứng dụng (PHP-FPM, Node.js, Python) Mỗi tiến trình/worker giữ code và dữ liệu request Số worker × RAM mỗi worker
Database (MySQL, PostgreSQL) Bộ đệm dữ liệu và index Kích thước dữ liệu hay được truy cập
Cache (Redis, Memcached) Lưu session, cache trang, cache query Lượng dữ liệu bạn cho vào cache

Ngoài ra Linux dùng phần RAM còn trống làm page cache cho file. Phần này không phải "lãng phí": nó giúp đọc file nhanh hơn và được trả lại khi ứng dụng cần.

Bước 1: Xem tổng quan RAM hiện tại

free -h

Kết quả có dạng:

               total        used        free      shared  buff/cache   available
Mem:           3.8Gi       2.1Gi       180Mi        60Mi       1.6Gi       1.5Gi
Swap:          2.0Gi       300Mi       1.7Gi

Cột quan trọng nhất là available, không phải free. free thấp là bình thường vì Linux dùng RAM trống làm buff/cache. Hãy chú ý khi available thường xuyên thấp và Swap used tăng dần.

Bước 2: Đo RAM của từng thành phần

Ứng dụng PHP-FPM

PHP-FPM chạy nhiều tiến trình con. Theo tài liệu PHP, pm.max_children là số tiến trình con tối đa, và cũng là giới hạn số request được phục vụ đồng thời. Vì vậy RAM của PHP-FPM ở mức tải cao xấp xỉ pm.max_children × RAM trung bình mỗi tiến trình.

# RAM trung bình mỗi tiến trình PHP-FPM (MB). Đổi tên nếu bạn dùng phiên bản PHP khác.
ps -o rss= -C php-fpm8.3 | awk '{s+=$1; n++} END {printf "%d tiến trình, trung bình %.0f MB\n", n, s/n/1024}'

# Giá trị max_children hiện tại
grep -E "^pm(\.max_children)? *=" /etc/php/8.3/fpm/pool.d/www.conf

Hãy đo vào giờ cao điểm, vì tiến trình PHP phình to khi xử lý request nặng.

Ứng dụng Node.js hoặc Python

# Liệt kê tiến trình theo RAM (RSS), lấy 10 tiến trình dùng nhiều nhất
ps -eo pid,comm,rss --sort=-rss | head -11

Với Node.js chạy nhiều instance (PM2 cluster, nhiều container), nhân RAM một instance với số instance.

Database

Với MySQL InnoDB, phần dùng RAM lớn nhất là buffer pool:

mysql -e "SELECT @@innodb_buffer_pool_size/1024/1024 AS buffer_pool_mb;"

# Tổng dung lượng dữ liệu + index theo từng database (MB)
mysql -e "SELECT table_schema, ROUND(SUM(data_length+index_length)/1024/1024) AS mb
          FROM information_schema.tables GROUP BY table_schema;"

Tài liệu MySQL ghi trên server chỉ chạy database, thường có tới 80% RAM vật lý được dành cho buffer pool. Trên server chạy chung web và database thì phải để lại nhiều hơn cho các thành phần khác. Mục tiêu hợp lý là buffer pool đủ chứa phần dữ liệu hay được truy cập, không nhất thiết toàn bộ database.

Với PostgreSQL, xem shared_buffers và nhớ rằng PostgreSQL còn dựa nhiều vào page cache của hệ điều hành:

sudo -u postgres psql -c "SHOW shared_buffers;"

Redis

redis-cli INFO memory | grep -E "used_memory_human|maxmemory_human"

Nếu maxmemory là 0, Redis không có giới hạn và có thể ăn dần RAM của cả server. Nên đặt giới hạn rõ ràng.

Bước 3: Cộng lại theo công thức có dự phòng

Công thức mình dùng:

RAM cần = Hệ điều hành
        + Web server
        + (Số worker ứng dụng × RAM mỗi worker)
        + Bộ đệm database
        + Cache (Redis)
        + Dự phòng 20–30%

Ví dụ minh hoạ cho một website PHP + MySQL chạy chung một server:

Thành phần Cách tính Giá trị ví dụ
Hệ điều hành + dịch vụ nền Đo bằng free khi chưa chạy ứng dụng 400 MB
Nginx Đo bằng ps 50 MB
PHP-FPM 20 tiến trình × 60 MB 1.200 MB
MySQL buffer pool + overhead Theo dữ liệu hay truy cập 1.500 MB
Redis maxmemory đặt 256 MB
Cộng ~3.400 MB
Dự phòng 25% ~850 MB
Tổng ~4,2 GB → gói 4 GB hơi thiếu (phải giảm pm.max_children hoặc buffer pool), 8 GB là thoải mái

Bảng tính cũng cho thấy chỗ có thể tiết kiệm: nếu website ít request đồng thời, giảm pm.max_children sẽ giảm RAM PHP-FPM đáng kể. Ngược lại, nếu đặt pm.max_children cao hơn số RAM cho phép, lúc đông người dùng server sẽ hết RAM thay vì chỉ xếp hàng request.

Bước 4: Theo dõi dấu hiệu thiếu RAM sau khi chạy thật

# Swap có đang được dùng liên tục không (cột si/so khác 0 thường xuyên là dấu hiệu xấu)
vmstat 2 10

# Hệ điều hành có từng tắt tiến trình vì hết RAM không
sudo journalctl -k | grep -i -E "out of memory|oom-kill"

Dấu hiệu cần nâng RAM hoặc giảm mức dùng:

  • available thường xuyên dưới khoảng 10% tổng RAM vào giờ cao điểm.
  • Cột si/so trong vmstat khác 0 liên tục (server đang đọc ghi swap).
  • Log kernel có oom-kill, thường thấy MySQL hoặc PHP-FPM bị tắt đột ngột.
  • Website chậm dần theo thời gian rồi nhanh lại sau khi khởi động lại dịch vụ.

Lỗi thường gặp

Các tình huống dưới đây là ví dụ minh hoạ tổng hợp, không phải sự cố có số liệu cụ thể.

Lỗi Hậu quả Cách sửa
Nhìn cột free thấy thấp rồi nâng RAM Tốn tiền không cần thiết Nhìn cột available và swap
Đặt pm.max_children theo "mẹo trên mạng" Hết RAM khi đông người, MySQL bị OOM kill Tính theo RAM đo được của mỗi tiến trình
Đặt buffer pool 80% RAM trên server chạy chung web Web và database tranh RAM Chỉ áp 80% khi server chỉ chạy database
Redis không đặt maxmemory Redis dùng dần hết RAM Đặt maxmemory và chính sách xoá key phù hợp
Đo RAM lúc thấp điểm Tính thiếu cho giờ cao điểm Đo vào giờ cao điểm hoặc khi chạy load test

Câu hỏi thường gặp

Website WordPress cần bao nhiêu RAM? Phụ thuộc số plugin, lượng truy cập đồng thời và database. Hãy áp đúng 4 bước trên: đo RAM mỗi tiến trình PHP-FPM, đo database, cộng với dự phòng. Có page cache tốt thì số tiến trình PHP cần thấp hơn nhiều.

Có nên bật swap không? Nên có một lượng swap nhỏ làm "đệm" để tránh OOM kill đột ngột. Nhưng nếu server dùng swap thường xuyên thì đó là dấu hiệu thiếu RAM, không phải giải pháp.

Tách database ra server riêng có giảm RAM cần cho web server không? Có. Phần buffer pool chuyển sang server database, web server chỉ còn ứng dụng và web server. Đây là một lý do nhiều hệ thống tách database khi bắt đầu tăng tải.

Kết luận

Website cần bao nhiêu RAM được trả lời bằng cách đo, không phải đoán: tách thành hệ điều hành, web server, ứng dụng, database và cache, đo từng phần rồi cộng thêm 20–30% dự phòng. Hai cấu hình ảnh hưởng mạnh nhất là số worker ứng dụng (như pm.max_children) và bộ đệm database. Sau khi chạy thật, theo dõi available, swap và log OOM để biết khi nào cần điều chỉnh. Bài tiếp theo trong series Cloud Server cho dev sẽ nói về dấu hiệu server đang thiếu CPU và cách phân biệt với thiếu RAM.


All rights reserved

Viblo
Hãy đăng ký một tài khoản Viblo để nhận được nhiều bài viết thú vị hơn.
Đăng kí