7 phần mềm GitHub miễn phí thay cho app trả phí, kèm hướng dẫn cài cho người không rành kỹ thuật

Nhiều phần mềm bạn đang trả tiền hằng tháng có bản mã nguồn mở miễn phí, chạy ngay trên máy của bạn. Vấn đề là các dự án đó thường chỉ có README bằng tiếng Anh, viết cho lập trình viên. Bài này gom 7 dự án mà mình đã đọc tài liệu chính thức, thử đối chiếu từng bước cài, và ghi lại điều chúng làm được, thay cho phần mềm nào, và hạn chế thật của từng cái. Mỗi mục có một link tới hướng dẫn cài từng bước bằng tiếng Việt trên GitHot.

Một lưu ý chung: "miễn phí" ở đây là phần mã nguồn mở. Mình sẽ nói rõ khi dự án vẫn có gói trả phí đi kèm.

1. LocalSend: gửi file giữa các thiết bị, thay cho AirDrop

LocalSend gửi file, ảnh, video và tin nhắn giữa các thiết bị ở gần nhau qua chính mạng Wi-Fi trong nhà. Nó giống AirDrop của Apple nhưng chạy được trên Windows, macOS, Linux, Android và iPhone/iPad, nên bạn gửi được từ điện thoại Android sang máy Windows hoặc từ iPhone sang máy Linux. Giấy phép Apache-2.0, không cần tài khoản, không cần Internet. Theo tài liệu của dự án, các thiết bị nói chuyện trực tiếp với nhau, dữ liệu được mã hóa bằng HTTPS và không có máy chủ bên thứ ba đứng giữa.

Hạn chế: chỉ hoạt động khi hai thiết bị cùng một mạng nội bộ. Gửi cho người ở xa thì vẫn phải dùng đám mây hoặc ứng dụng chat. Một số Wi-Fi công cộng chặn các thiết bị nhìn thấy nhau, khi đó nó cũng không tìm ra máy kia.

Hướng dẫn cài: https://www.githot.io.vn/repo/localsend

2. Stirling PDF: ghép, tách, nén PDF, thay cho iLovePDF hay Smallpdf

Stirling PDF gom hơn 50 thao tác với PDF vào một chỗ: ghép nhiều file, tách trang, nén, xoay, đổi qua lại giữa PDF với Word hoặc ảnh, nhận dạng chữ trong bản scan (OCR), đặt mật khẩu, ký tên, che thông tin nhạy cảm. Bản Desktop xử lý file ngay trên máy, nên tài liệu không bị tải lên máy chủ của ai. Giao diện có hơn 40 ngôn ngữ, gồm tiếng Việt.

Hạn chế: dự án có thêm gói Team/Enterprise trả phí cho tổ chức lớn (bản tự cài miễn phí cho tối đa 5 người). Thao tác cơ bản chạy offline, nhưng vài tính năng nâng cao như OCR hay chuyển đổi Office có thể cần thành phần cài thêm. Nó thêm được watermark nhưng không có công cụ tự xóa watermark có sẵn trong file.

Hướng dẫn cài: https://www.githot.io.vn/repo/stirling-pdf

3. VieNeu-TTS: đọc văn bản thành giọng tiếng Việt, thay cho dịch vụ đọc trả phí

VieNeu-TTS chuyển chữ thành giọng đọc tiếng Việt, do một tác giả người Việt phát triển. Bản mã nguồn mở v3 Turbo (Apache-2.0) có 25 giọng đọc sẵn của ba miền, âm thanh 48 kHz, đọc được cả câu lẫn tiếng Anh, và nhân bản giọng từ một đoạn ghi âm mẫu dài 3 đến 8 giây. README cho biết trên CPU đời mới nó nhanh khoảng gấp đôi thời lượng âm thanh, không cần card đồ họa rời.

Hạn chế: đừng nhầm các bản với nhau. Phiên bản v4 (nhân bản giọng sát bản gốc) và các tính năng như lồng tiếng, sách nói của ứng dụng chính thức là sản phẩm riêng của tác giả, không nằm trong mã nguồn mở; giá và điều khoản xem ở vieneu.io. Máy yếu sẽ tạo giọng chậm hơn.

Hướng dẫn cài: https://www.githot.io.vn/repo/vieneu-tts

4. Handy: nói thay vì gõ, thay cho các dịch vụ gõ bằng giọng nói tính phí

Handy là ứng dụng cho Windows, macOS và Linux: bấm phím tắt, nói, nhả phím, và câu bạn nói tự hiện thành chữ trong ô bạn đang gõ (Word, trình duyệt, khung chat AI...). Nhận dạng giọng nói chạy trên máy bằng mô hình Whisper hoặc Parakeet, và theo dự án thì giọng nói không bị gửi lên đám mây. Giấy phép MIT, không cần tài khoản.

Hạn chế: chỉ có bản máy tính, không có bản điện thoại. README không cam kết độ chính xác riêng cho tiếng Việt, nên hãy tự thử với mô hình Whisper cỡ Medium trở lên. Lần đầu bạn phải tải mô hình (từ khoảng 500 MB đến hơn 1 GB tùy loại).

Hướng dẫn cài: https://www.githot.io.vn/repo/handy

5. MarkItDown: đổi PDF, Word, Excel thành văn bản cho AI đọc

MarkItDown của Microsoft đổi nhiều loại file (PDF, Word, Excel, PowerPoint, ảnh, âm thanh, trang web) thành Markdown, loại văn bản thuần mà ChatGPT, Claude, Gemini đọc rất tốt. Hợp để "dọn" tài liệu trước khi dán cho AI, thay cho các trang chuyển đổi trực tuyến. Giấy phép MIT, các bộ chuyển đổi mặc định chạy ngoại tuyến trên máy bạn.

Hạn chế: đây là công cụ dòng lệnh viết bằng Python, không có cửa sổ hay nút bấm. Kết quả để máy đọc, không giữ nguyên bố cục đẹp cho người đọc. PDF dạng ảnh scan cần thêm plugin OCR kèm một mô hình AI hoặc dịch vụ Azure, và khi đó có thể phát sinh phí từ dịch vụ đó.

Hướng dẫn cài: https://www.githot.io.vn/repo/microsoft-markitdown

6. Caveman: bắt AI lập trình trả lời ngắn để tiết kiệm token

Caveman là bộ quy tắc khiến trợ lý AI lập trình (Claude Code, Codex, Gemini CLI, Cursor, Copilot...) bỏ lời chào và câu dẫn dắt, chỉ giữ ý chính. Vì các dịch vụ AI tính tiền theo token, viết ngắn hơn nghĩa là tốn ít hơn và đọc nhanh hơn. Phần skill miễn phí (MIT) và không rút gọn code, lệnh, đường dẫn hay thông báo lỗi.

Hạn chế: chỉ dành cho người đang dùng trợ lý AI lập trình, không dùng với ChatGPT trên web. Nếu bạn bị tính tiền theo số lượt yêu cầu thay vì theo token thì trả lời ngắn hơn vẫn là một lượt. Phần proxy tùy chọn theo giấy phép BSL-1.1, và README cho biết CLI gửi thống kê ẩn danh theo mặc định (không gồm prompt hay code), có thể tắt bằng một lệnh.

Hướng dẫn cài: https://www.githot.io.vn/repo/juliusbrussee-caveman

7. Firecrawl: lấy nội dung web thành văn bản sạch cho AI

Firecrawl trả về phần chữ chính của một trang web dưới dạng Markdown, bỏ menu và quảng cáo, và cũng quét được cả website hoặc liệt kê các link. Mục đích chính là cấp dữ liệu web cho trợ lý AI. Có hai dạng: bản đám mây ở firecrawl.dev (có gói miễn phí 1.000 credit mỗi tháng, dùng nhiều hơn thì trả tiền) và bản mã nguồn mở AGPL-3.0 tự chạy bằng Docker.

Hạn chế: đây là công cụ cho lập trình viên, không có ứng dụng bấm là chạy. Bản tự chạy thiếu một số tính năng của bản đám mây và vẫn cần mạng để tải trang. Dự án nói rõ người dùng tự chịu trách nhiệm tôn trọng chính sách của từng trang web; mặc định nó tuân theo robots.txt.

Hướng dẫn cài: https://www.githot.io.vn/repo/firecrawl-firecrawl

Cách mình chọn và kiểm tra

Mỗi hướng dẫn trên GitHot được viết lại bằng lời thường (không chép README), đối chiếu từng lệnh và con số với tài liệu chính thức tại thời điểm viết, và ghi rõ cả điều dự án chưa làm được. Phần mềm nào nhanh cũ thì phiên bản và yêu cầu có thể đã đổi, nên luôn xem thêm trang Releases của dự án.

Danh sách đầy đủ các phần mềm đã có hướng dẫn (hiện 40 dự án) nằm ở https://github.com/githot-io/khoi-tra-phi. Bạn cần phần mềm nào chưa có, cứ tìm tên trên https://www.githot.io.vn hoặc mở một issue ở kho danh sách để đề xuất.