7 công cụ thực dụng bạn có thể chưa biết, giúp năng suất Dev "lên hương" năm 2026

Các Senior Developer đều biết một bí mật: nút thắt cổ chai của năng suất phát triển thường không nằm ở tốc độ gõ phím. Nó nằm ở sự ma sát của việc cấu hình môi trường, debug API, tra cứu tài liệu và tìm kiếm định hướng sản phẩm.

Mặc dù các IDE chính thống như VS Code hay IntelliJ rất toàn diện, nhưng đôi khi dùng chúng cho các tác vụ cụ thể lại giống như "dùng dao mổ trâu để giết gà". Thông thường, các công cụ nhỏ gọn, chuyên biệt lại mang lại hiệu quả cao hơn nhiều.

Dưới đây là 7 công cụ có thể cải thiện đáng kể trải nghiệm phát triển của bạn. Chúng có thể không phải là những cái tên "nổi đình nổi đám" nhất, nhưng chúng giải quyết các nỗi đau cụ thể một cách xuất sắc.

1. Fx — Trình xem JSON tương tác ngay trong Terminal

Khi xử lý dữ liệu trả về từ API hoặc log trong terminal, việc phải nhìn chằm chằm vào một đống văn bản JSON không định dạng là nỗi khổ hàng ngày. Mặc dù jq là tiêu chuẩn vàng để xử lý loại dữ liệu này, nhưng cú pháp của nó đòi hỏi phải ghi nhớ, và nó thiếu tính tương tác — bạn thường phải thử sai (trial-and-error) nhiều lần mới lọc được đúng dữ liệu.

Fx biến đầu ra JSON trong terminal thành một chế độ xem tương tác. Nó hỗ trợ click chuột để mở rộng hoặc thu gọn các node, giống như khi bạn inspect object trong console trình duyệt vậy. Quan trọng hơn, nó giữ lại sự linh hoạt của dòng lệnh, hỗ trợ các hàm JavaScript (như map, filter, reduce) để lọc và chuyển đổi dữ liệu theo thời gian thực.

Đối với Backend Developer, điều này có nghĩa là không cần phải copy log ra các trang web format online nữa. Bạn có thể xem, làm sạch và phân tích dữ liệu trực tiếp trong CLI, vừa đảm bảo an toàn dữ liệu vừa duy trì sự liền mạch của quy trình làm việc.

2. ServBay — Tích hợp AI cục bộ & Môi trường Full-Stack

Có ai từng bị "ăn hành" vì cấu hình môi trường chưa? 🙋‍♂️

Docker cung cấp khả năng cô lập tuyệt vời, nhưng đối với việc phát triển và debug cục bộ đơn giản, việc viết Dockerfile và cấu hình volume mount hay port mapping vẫn rất tốn thời gian.

ServBay là một hộp công cụ "mì ăn liền" (out-of-the-box), cung cấp một môi trường phát triển cục bộ có giao diện GUI hoàn chỉnh, đóng vai trò là giải pháp thay thế Docker tối ưu nhất.

Nó tích hợp sẵn các ngôn ngữ lập trình chủ đạo như PHP, Node.js, Python, Go và Rust, với khả năng cô lập phiên bản được xử lý tự động. Developer có thể chuyển đổi phiên bản ngôn ngữ giữa các dự án khác nhau chỉ bằng một cú click chuột trên GUI, không cần phải hì hục sửa biến môi trường thủ công.

Về phía cơ sở dữ liệu, MySQL, PostgreSQL, Redis và MongoDB cũng được cấu hình sẵn. Một điểm đáng chú ý nữa là nó tích hợp khả năng triển khai AI cục bộ, hỗ trợ chạy các mô hình AI phổ biến chỉ với một cú click. Thời gian tiết kiệm được đủ để bạn làm một ván game rồi.

3. HTTPie — HTTP Client dòng lệnh thuận theo trực giác

Curl là tiêu chuẩn ngành, nhưng nó được thiết kế để truyền dữ liệu chứ không phải để cho người đọc. Khi debug interface bằng Curl, bạn phải thêm thủ công một chuỗi dài các tham số để set Header, và JSON trả về mặc định không được format hay highlight, trải nghiệm đọc rất tệ.

HTTPie là công cụ CLI được thiết kế cho con người. Cú pháp của nó cực kỳ sạch sẽ. Ví dụ: http POST url name=value sẽ tự động cấu trúc một request body dạng JSON, loại bỏ nhu cầu khai báo tham số rườm rà.

Nó mặc định bật highlight cú pháp, tự động format dữ liệu JSON trả về, và chỉ hiển thị thông tin Header khi không pipe output, giữ cho giao diện luôn sạch sẽ. Đối với các bài smoke test API hàng ngày hoặc debug nhanh, HTTPie mang lại trải nghiệm UX vượt xa Curl, đồng thời khởi động nhanh hơn nhiều so với các phần mềm GUI nặng nề như Postman.

4. TLDR Pages — Trang hướng dẫn "Chỉ có cốt lõi"

Khi bạn quên cách dùng một lệnh nào đó, chạy man là giải pháp tiêu chuẩn, nhưng thường thì bạn đọc đến mờ cả mắt vẫn không tìm thấy câu trả lời. Developer thường không cần hiểu nguyên lý system call đằng sau các tham số; họ chỉ muốn biết nhanh "làm sao để giải nén cái file tar.gz này" hoặc "làm sao để update git submodule".

TLDR (Too Long; Didn't Read) Pages giải quyết vấn đề này. Đây là bộ tài liệu đơn giản hóa do cộng đồng duy trì, chỉ liệt kê 5-10 trường hợp sử dụng thực tế nhất của một lệnh.

Ví dụ, tra cứu tar sẽ cho bạn ngay các tổ hợp lệnh nén và giải nén thông dụng, thay vì liệt kê hàng trăm tùy chọn tham số. Nó không thay thế tài liệu chính thức, mà đóng vai trò như một tài liệu tham khảo nhanh, cung cấp sự trợ giúp trực tiếp ngay khoảnh khắc bạn bị kẹt.

5. Asciinema — Quay màn hình Terminal siêu nhẹ

Khi viết tài liệu kỹ thuật, hướng dẫn (tutorial) hoặc báo cáo bug, ảnh chụp màn hình không thể hiện hết quy trình động. Quay video thì file nặng, hình ảnh dễ bị mờ và người xem không thể copy code từ video.

Asciinema thì khác. Nó không ghi lại pixel video; nó ghi lại luồng ký tự văn bản của terminal. File phát lại được tạo ra có kích thước cực nhỏ. Khi phát trên web, nó trông giống như video, nhưng bản chất là văn bản.

Điều này có nghĩa là người xem có thể tạm dừng bất cứ lúc nào và trực tiếp bôi đen, copy các dòng lệnh từ phần demo. Đối với người viết README cho dự án mã nguồn mở hoặc các blogger kỹ thuật, dùng Asciinema để hiển thị quá trình cài đặt và cấu hình vừa chuyên nghiệp vừa thực dụng, tăng đáng kể khả năng đọc và tương tác.

6. Exploding Topics — Phong hướng tiêu xu hướng công nghệ

Nhiều developer dễ rơi vào cái bẫy "đóng cửa làm xe", dùng những công nghệ đỉnh cao để giải quyết một nhu cầu không tồn tại. Exploding Topics không viết code hộ bạn, nhưng nó vô giá trong việc lựa chọn sản phẩm và định hướng.

Công cụ này sử dụng thuật toán để phân tích dữ liệu tìm kiếm và độ nóng thảo luận trên internet nhằm xác định các chủ đề đang ở giai đoạn tăng trưởng sớm nhưng chưa được đại chúng biết đến.

Đối với các lập trình viên đang tìm ý tưởng cho dự án phụ (side project) hoặc phát triển độc lập (indie hacking), nó giúp lọc bỏ những sự thổi phồng của truyền thông và khám phá các thị trường ngách có tiềm năng tăng trưởng thực sự. Sử dụng dữ liệu khách quan để kiểm chứng nhu cầu đáng tin cậy hơn nhiều so với việc chỉ dựa vào trực giác.

7. Carbon — Chuẩn mực thẩm mỹ cho ảnh chụp Code

Trong truyền thông kỹ thuật và xây dựng thương hiệu cá nhân, vẻ ngoài của code cũng quan trọng. Nhiều developer quen chụp màn hình trực tiếp từ IDE, nhưng chúng thường trông lộn xộn, phối màu không thống nhất hoặc độ phân giải kém.

Carbon là vũ khí bí mật của nhiều KOL trên Twitter và các blogger công nghệ.

Công cụ này nâng tầm việc chia sẻ code lên mức độ thẩm mỹ thiết kế. Không cần Photoshop — chỉ cần paste code của bạn vào, Carbon sẽ tự động áp dụng các theme highlight cú pháp thanh lịch, thêm bóng cửa sổ và background padding, tạo ra ngay một bức ảnh HD chất lượng như poster.

Đối với lập trình viên viết tài liệu kỹ thuật, chuẩn bị slide thuyết trình, hoặc chia sẻ kiến thức trên LinkedIn và Twitter, nó không chỉ cải thiện khả năng đọc mà còn thể hiện sự chỉn chu trong từng chi tiết.

Tổng kết

Một Developer xuất sắc không chỉ biết viết code; họ biết cách tận dụng công cụ để tối ưu hóa quy trình làm việc của mình.

Từ những cải tiến terminal của Fx và HTTPie, đến sự tích hợp môi trường của ServBay, hay sự dẫn đường thị trường của Exploding Topics, những công cụ này bao phủ mọi mắt xích từ "làm cái gì" đến "làm như thế nào". Hãy thử thêm chúng vào hộp công cụ của bạn — chúng có thể mang lại sự mượt mà không ngờ cho công việc phát triển hàng ngày đấy.