0

Thiết kế schema và transaction: những gì chỉ production mới dạy · 7 bài học về schema, transaction, migration

Một câu ALTER TABLE thêm cột, trên máy mình chạy xong trong chớp mắt. Lên prod, cũng câu đó đứng im. Trong lúc nó đứng im, mọi request đụng tới bảng đó xếp hàng phía sau, và cả trang web treo theo.

Câu lệnh không sai chỗ nào. Cái mình thiếu là hiểu chuyện gì xảy ra khi bảng có vài triệu dòng và vài trăm connection cùng lúc, thứ mà máy local không bao giờ cho mình thấy. Bài này gom lại mấy bài học như vậy về schema và transaction.

Chọn kiểu dữ liệu cho đúng ngay từ đầu

Đổi kiểu cột trên bảng đã có data thật vừa chậm vừa rủi ro, nên lúc tạo bảng mình chịu bỏ thêm vài phút. Có ba chỗ giờ mình không còn phân vân:

  • Tiền thì DECIMAL (hay NUMERIC), không dùng FLOAT. Số thực dấu phẩy động không biểu diễn chính xác được nhiều số thập phân, sai số cộng dồn qua hàng triệu dòng sẽ lòi ra trong báo cáo.
  • Thời điểm thì lưu kèm múi giờ, hoặc thống nhất UTC. PostgreSQL thì mình dùng timestamptz. MySQL thì phải nhớ TIMESTAMP được quy đổi theo múi giờ của connection, còn DATETIME thì không.
  • Đừng nhét danh sách vào một cột chuỗi. Cột tag_ids = '3,7,12' không đánh index được, không đặt foreign key được, query lọc theo tag nào cũng phải LIKE. Tách ra một bảng liên kết thì tốn thêm một JOIN, nhưng hết cả ba vấn đề.

Constraint phải nằm ở database

Mình từng nghĩ check ở code là đủ: trước khi tạo tài khoản thì query xem email có chưa, chưa có thì INSERT. Rồi bảng vẫn có email trùng.

Hai request tới cùng lúc, cả hai cùng chạy bước kiểm tra trước khi bên nào kịp ghi. Cả hai thấy email chưa tồn tại, cả hai ghi. Check ở code không bịt được khoảng hở giữa lúc đọc và lúc ghi. Chỉ có UNIQUE constraint ở database làm được.

Từ đó mình coi NOT NULL, UNIQUE, foreign key và CHECK là hàng rào cuối cùng. Code vẫn check để báo lỗi cho thân thiện, còn database lo phần chặn data sai, kể cả data đến từ một script chạy tay hay một service khác.

Transaction càng ngắn càng tốt

Transaction càng dài thì lock càng bị giữ lâu, càng nhiều request phải chờ. Lỗi mình thấy nhiều nhất là gọi service bên ngoài giữa transaction: mở transaction, update đơn hàng, gọi cổng thanh toán, rồi mới commit. Cổng thanh toán trả lời chậm mười giây là dòng đơn hàng bị lock mười giây.

Quy tắc của mình: trong transaction chỉ có SQL. Gọi API, gửi email, xử lý file thì làm trước hoặc sau. Trên PostgreSQL, transaction mở lâu còn chặn luôn việc dọn các phiên bản dòng cũ, bảng cứ thế phình dần.

Đọc rồi ghi là hai bước, và ở giữa có người khác

Bài toán trừ tồn kho. Code đọc số lượng còn lại, trừ đi một ở app, rồi ghi giá trị mới. Hai người mua cùng lúc, cả hai đọc thấy còn 1, cả hai ghi 0, và cả hai đơn đều thành công với đúng một món hàng.

Cách mình dùng nhiều nhất là để database làm cả hai bước trong một câu:

UPDATE products
SET stock = stock - 1
WHERE id = 42
  AND stock >= 1;

Rồi check số dòng bị ảnh hưởng, bằng 0 là hết hàng. Logic phức tạp hơn mà bắt buộc phải đọc trước thì mình dùng SELECT ... FOR UPDATE để lock dòng trong lúc xử lý, hoặc thêm cột version và chỉ cho ghi khi version chưa đổi.

Nhân tiện: isolation level mặc định mỗi database một khác. PostgreSQL và SQL Server là READ COMMITTED, MySQL với InnoDB là REPEATABLE READ. Cùng một đoạn code, đổi database là có thể chạy khác.

Deadlock là chuyện bình thường

Transaction A lock dòng 1 rồi chờ dòng 2. Transaction B lock dòng 2 rồi chờ dòng 1. Database phát hiện ra và kill một trong hai. Lần đầu thấy deadlock trong log mình tưởng database có vấn đề, hoá ra nó đang làm đúng việc của nó.

Có hai cách để deadlock hiếm đi. Một là luôn lock các dòng theo một thứ tự cố định, ví dụ sort theo id tăng dần trước khi update nhiều dòng. Hai là giữ transaction ngắn như ở trên. Phần còn lại là viết code sao cho bị kill vì deadlock thì retry cả transaction, chứ đừng ném lỗi ra cho người dùng.

Migration trên bảng lớn cần kế hoạch riêng

Quay lại chuyện đầu bài. ALTER TABLE cần một exclusive lock trên bảng. Lúc đó có một transaction chạy lâu đang đọc bảng, nên ALTER TABLE phải chờ. Cái mình không ngờ: trong lúc nó chờ, mọi query mới vào bảng đó cũng xếp hàng sau nó, kể cả một câu SELECT đơn giản.

Từ đó, trên PostgreSQL mình luôn đặt timeout trước:

SET lock_timeout = '5s';
ALTER TABLE orders ADD COLUMN note text;

Không lấy được lock trong năm giây thì câu lệnh tự huỷ, mình thử lại sau, thay vì kéo cả hệ thống đứng chờ cùng. Ngoài ra:

  • Tạo index bằng CREATE INDEX CONCURRENTLY để không chặn ghi. Lệnh này không chạy được trong transaction.
  • Backfill cột mới theo từng lô vài nghìn dòng, không chạy một câu UPDATE cho cả bảng.
  • Tách thành nhiều lần deploy: thêm cột cho phép NULL, backfill, rồi mới thêm constraint.

MySQL thì một câu ALTER TABLE có lock bảng hay không còn tuỳ loại thao tác và phiên bản. Mình luôn tra tài liệu online DDL đúng phiên bản đang dùng, và chạy thử trên một bản copy có lượng data tương đương trước.

Sửa data bằng tay trên prod: SELECT trước, COMMIT sau

Sớm muộn gì cũng có lúc phải chạy tay một câu UPDATE hay DELETE trên prod. Mình sợ nhất là lỡ Enter khi câu lệnh chưa có WHERE, nên lúc nào cũng làm đúng một trình tự:

BEGIN;

-- 1. Xem trước những dòng sẽ bị sửa, với đúng điều kiện WHERE sẽ dùng
SELECT id, status FROM orders WHERE customer_id = 42 AND status = 'pending';

-- 2. Chạy câu sửa và đọc số dòng bị ảnh hưởng
UPDATE orders SET status = 'cancelled' WHERE customer_id = 42 AND status = 'pending';

-- 3. Số dòng khớp với bước 1 thì COMMIT, không khớp thì ROLLBACK
COMMIT;

Bước 2 ra số dòng khác bước 1 là mình ROLLBACK rồi tìm hiểu đã. Nhớ là transaction này đang giữ lock trên mấy dòng đó, nên đừng mở ra rồi bỏ đi pha cà phê.


Tất cả những thứ trên đều cho một database đơn. Hệ thống có read replica hay chia data ra nhiều máy thì có thêm cả một lớp vấn đề về độ trễ đồng bộ, mà mình chưa đủ trải nghiệm để viết. Bạn nào đã đi qua rồi thì mình rất muốn đọc.

Máy local chỉ có một người dùng và vài trăm dòng. Trước mỗi thay đổi, mình tự hỏi: bảng có vài triệu dòng và hai request chạy cùng lúc thì sao? Muốn thử ngay thì tìm trong code một chỗ check trùng bằng SELECT rồi INSERT, xem cột đó đã có UNIQUE chưa.

Đây là bài cuối của đợt đầu trong series. Bạn muốn mình đào sâu phần nào thì để lại comment nhé.

P.S. Trước khi chạy migration trên bảng lớn, mình hay nhờ AI soát lại đúng mấy câu hỏi trong bài: lệnh này giữ lock gì, giữ bao lâu, có cần CONCURRENTLY không, hỏng thì rollback thế nào. Mình dùng skill postgres-best-practices trong PrimeKit, bộ skill mình tự làm, vì đề xuất nào của nó cũng phải kèm ảnh hưởng tới lock và cách quay lại. Dùng Neon thì trong bộ còn có neon-postgres-branches, tạo một branch database để chạy thử migration trên bản copy trước.


All rights reserved

Viblo
Hãy đăng ký một tài khoản Viblo để nhận được nhiều bài viết thú vị hơn.
Đăng kí