Sau một năm làm multi-account, tôi mới hiểu profile trình duyệt thực sự tách biệt cái gì

Đăng nhập tài khoản thứ hai trong cùng một cửa sổ trình duyệt. Vài phút sau, trang hiện thông báo yêu cầu xác minh. Không sai mật khẩu, không sai số điện thoại, tài khoản vẫn còn nguyên. Đăng xuất, quay về tài khoản thứ nhất, mọi thứ lại bình thường.

Năm đầu làm multi-account, tôi đọc hiện tượng đó thành "cái tài khoản mới bị nghi". Sau này mới hiểu nó là chuyện khác hẳn: không phải tài khoản bị nhìn, mà là cái máy đang mở hai tài khoản bị nhìn thấy hai lần, ở cùng một chỗ, trong cùng một khoảng thời gian.

Hiện tượng không nằm ở tài khoản

Mỗi lần mở một trang, trình duyệt gửi kèm một mớ thông tin về chính nó: đang chạy hệ điều hành nào, ngôn ngữ gì, múi giờ nào, màn hình rộng bao nhiêu, card đồ họa ra sao, và tài khoản nào đang đăng nhập. Trang web không cần hỏi. Nó chỉ cần đọc, rồi so với lần trước.

Hai tài khoản mở trong cùng một cửa sổ thì mọi thứ trong danh sách trên giống nhau, trừ cái tên tài khoản. Cùng máy, cùng ngôn ngữ, cùng múi giờ, cùng một đường mạng ra ngoài, và tài khoản thứ hai xuất hiện ngay sau khi tài khoản thứ nhất vừa hoạt động. Đó là một chuỗi rất dễ đọc, và nó không cần kỹ thuật gì cao siêu để đọc ra.

Tài khoản thứ nhất có lịch sử, có bạn bè, có vài tháng hoạt động. Tài khoản thứ hai thì mới. Khi phải chọn một trong hai để hỏi thêm, chọn cái mới là lựa chọn rẻ hơn. Chỗ này là suy đoán của tôi: không có tài liệu công khai nào của nền tảng nào nói họ chấm điểm những tín hiệu đó ra sao. Nhưng kết quả lặp lại đủ nhiều lần để tôi tin vào cách đọc đó.

Có một chi tiết nhỏ mà tôi mất khá lâu mới để ý. Sau khi xác minh xong, tài khoản thứ hai dùng bình thường được vài ngày, rồi lại bị hỏi. Lần này không phải vì nó mới nữa, mà vì cách nó xuất hiện vẫn y như cũ: cùng cái máy đó, cùng đường mạng đó, chỉ khác cái tên. Vấn đề không nằm ở lần đăng nhập đầu, nó nằm ở chỗ hai tài khoản chưa bao giờ thật sự rời nhau ra.

Những cách tôi đã thử, và chỗ chúng dừng lại

Đăng xuất rồi đăng nhập lại là cách đầu tiên, và là cách vô dụng nhất. Nó đổi trạng thái đăng nhập, không đổi cái máy. Tài khoản thứ hai vẫn xuất hiện từ đúng chỗ tài khoản thứ nhất vừa rời đi.

Cửa sổ ẩn danh thì tốt hơn một chút, nhưng tốt hơn theo hướng khác. Cửa sổ ẩn danh không lưu lịch sử, và dữ liệu trong đó bị xóa khi đóng cửa sổ, tài liệu của MDN ghi rõ như vậy. Nghĩa là lần làm việc sau lại đăng nhập từ đầu, còn cái máy thì vẫn khai đúng hệ điều hành, đúng ngôn ngữ, đúng múi giờ và đúng đường mạng như cửa sổ thường. Ẩn danh ở đây là ẩn với người ngồi chung máy. Với trang web thì không ẩn gì cả.

Đổi IP là cách thứ ba. Mua proxy, gắn cho trình duyệt. Đường ra đổi, cái máy không đổi. Và nếu gắn một proxy cho cả trình duyệt thì mọi tài khoản đi chung một đường, tức là tôi vừa gom chúng lại gần nhau hơn chứ không tách ra.

Có lần tôi phát 4G từ điện thoại, nghĩ rằng đổi mạng là đổi danh tính. Đường ra đổi thật, nhưng nhà mạng di động cho rất nhiều người dùng chung một địa chỉ, nên đổi xong tôi cũng không còn biết mình đang đứng ở đâu trong mắt trang web. Cách này chỉ đổi được một lớp, và đổi lớp dễ thấy nhất.

Cách thứ tư là cài thêm trình duyệt. Chrome, Firefox, Edge, Cốc Cốc, được ba bốn tài khoản rồi hết. Mà trình duyệt nào cũng đang chạy trên cùng một cái máy, cùng một đường mạng.

Cách thứ năm là máy ảo. Cái này tách thật: mỗi máy ảo là một hệ điều hành riêng, một bộ thông tin riêng, không dính gì tới máy thật. Giá phải trả là dung lượng, thời gian khởi động, và việc phải tự lo đường mạng cho từng máy. Năm tài khoản là năm bản Windows chờ cập nhật.

Cách thứ sáu dành cho người biết một chút kỹ thuật: mở trình duyệt với một thư mục dữ liệu khác. Nhẹ, miễn phí, và tách dữ liệu đăng nhập thật. Chỗ dừng lại không nằm ở kỹ thuật mà ở việc ghi nhớ: thư mục nào là tài khoản nào, đường mạng nào đi với thư mục nào, và khi một tài khoản có chuyện thì mở đúng thư mục đó ra xem đã xảy ra gì.

Profile tách biệt ba thứ, không phải một

Thứ nhất là trạng thái đăng nhập. Trang trợ giúp của Chrome mô tả profile đúng ở hai tình huống: dùng chung một máy, và tách tài khoản công việc khỏi tài khoản cá nhân. Mỗi profile giữ riêng bookmark, lịch sử, mật khẩu và các cài đặt khác. Đây là phần ai cũng thấy: mở cửa sổ ra là đúng tài khoản đó, khỏi đăng nhập lại.

Thứ hai là cái máy trông như thế nào với trang web. Người trong ngành gọi cả nhóm thông tin này là dấu vân tay trình duyệt, nghe kỹ thuật nhưng thực ra chỉ gồm hệ điều hành, ngôn ngữ, múi giờ, màn hình, card đồ họa và vài thứ lặt vặt nữa. Phần này profile của Chrome không đổi. Hai profile trên cùng một máy vẫn khai cùng hệ điều hành, cùng ngôn ngữ, cùng múi giờ. Người dùng thấy hai cửa sổ khác nhau; trang web thấy một cái máy.

Thứ ba là đường mạng ra ngoài. Cũng không đổi theo profile. Muốn mỗi tài khoản đi một đường thì phải gắn riêng cho từng cái.

Ba thứ này chỉ có ích khi khớp với nhau. Một cửa sổ khai tiếng Việt, múi giờ Hà Nội, mà đi ra bằng một địa chỉ IP ở Đức thì tự nó đã là một câu chuyện khó tin, và cái mâu thuẫn đó lộ ra dễ hơn nhiều so với việc hai tài khoản nằm chung một cửa sổ. Ngược lại, một cửa sổ khai tiếng Việt, giờ Việt Nam, đi ra bằng IP Việt Nam, và giữ nguyên như thế qua nhiều tháng, thì không có gì đáng để đọc.

Chỗ này dẫn tới một hệ quả mà tôi hay quên: một cửa sổ nên kể một câu chuyện, chứ không phải mỗi ngày kể một câu chuyện khác. Người dùng thật đi làm, ngủ, có hôm vào lúc bảy giờ sáng, có hôm mười một giờ đêm. Cái không thật là hôm nay ở Việt Nam, mai ở Đức, ngày kia lại về Việt Nam, mà mỗi lần chỉ cách nhau vài tiếng. Vài lần như thế thì cấu hình đẹp tới đâu cũng vô nghĩa, vì cái bất thường không nằm ở từng thông số, nó nằm ở đường đi.

Cái profile không tách biệt được

Cùng một số điện thoại. Cùng một email khôi phục. Cùng một thẻ, cùng một tài khoản nhận tiền. Cùng một bài viết đăng lên nhiều nơi. Cùng một khung giờ làm việc, cùng một kiểu gõ. Cùng một dải địa chỉ IP vì tiếc tiền mua thêm proxy. Danh sách này dài hơn danh sách ở mục trước, và nó không nằm trong trình duyệt.

Nói cách khác, profile tách phần trình duyệt, không tách phần con người. Nó không xóa được việc bạn vẫn là người vận hành tất cả các tài khoản đó.

Kèm theo đó là một giới hạn khó chịu hơn: không nền tảng nào công bố họ dựa vào tín hiệu nào, nặng nhẹ ra sao, hay đổi chính sách lúc nào. Vì vậy câu "cấu hình này không bao giờ bị liên kết" là câu không ai kiểm chứng được. Câu đúng hơn là: cấu hình này không tự tố cáo mình.

Cũng nên nói thêm một chuyện theo hướng ngược lại, vì nó giúp tôi bớt hoang mang. Không phải lần nào có thông báo xác minh cũng là dấu hiệu hai tài khoản bị ghép với nhau. Đổi mật khẩu, đăng nhập từ mạng lạ, cài lại hệ điều hành, hoặc chính nền tảng đổi cách kiểm tra, đều đủ để một thông báo hiện ra. Nếu đọc mọi thông báo thành bằng chứng liên kết thì sẽ đi sửa những chỗ không hỏng, và sửa nhiều quá lại tạo ra cái bất thường mới.

Bây giờ tôi làm thế nào

Một tài khoản, một cửa sổ. Tên cửa sổ ghi việc chứ không ghi số thứ tự: đừng đặt Profile 1, Profile 2, vì ba tháng sau bạn sẽ không nhớ Profile 4 là cái gì. Tôi ghi kiểu "shop A, đăng bài, IP VN".

Không mở hai tài khoản trong cùng một cửa sổ, kể cả để xem qua. Chỗ này tôi phá luật của chính mình nhiều lần nhất, và lần nào cũng có một lý do rất hợp lý vào đúng lúc đó.

Một cửa sổ chỉ làm một loại việc. Cửa sổ của shop không dùng để đọc tin, không dùng để đăng nhập thử một dịch vụ lạ.

Tài khoản mới thì cho ở trong cửa sổ vài ngày trước đã, đăng nhập ra vào bình thường, chưa làm gì to.

Đừng đổi đường mạng liên tục cho cùng một tài khoản. Tôi từng nghĩ đổi nhiều là an toàn hơn; thực tế là mỗi lần đổi lại thêm một lần tài khoản xuất hiện từ một nơi mới, và cái giá của việc đó thường cao hơn cái lợi.

Khi một tài khoản có vấn đề, đừng mở nó trong cửa sổ của tài khoản khác để kiểm tra. Nghe hiển nhiên, nhưng đúng là tôi đã làm vậy, và đó là cách nhanh nhất để kéo một tài khoản đang yên ổn vào cùng một chỗ với tài khoản đang có chuyện.

Cuối cùng là một tờ ghi chép: tài khoản, cửa sổ, IP, ngày tạo, trạng thái. Nghe buồn tẻ, nhưng đây là thứ duy nhất trả lời được câu "tuần trước tài khoản này đi ra bằng đường nào" khi có chuyện.

Khi số tài khoản nhiều hơn số cửa sổ

Chrome được vài profile, máy ảo được vài cái nữa, rồi tới lúc phải chọn: thêm máy, hay thêm một lớp quản lý phía trên.

Cái tôi đang dùng là BitBrowser. Nó làm đúng một việc tôi cần: mỗi tài khoản một cửa sổ riêng, mở ra là đúng tài khoản đó, và trên cùng một cái máy vẫn chuyển qua lại giữa các cửa sổ được. Cùng loại thì có vài công cụ khác, cái nào cũng làm đúng việc tách cửa sổ. Không có gì thần kỳ ở đây, và nó cũng không sửa được phần con người đã nói ở trên.

Nếu bạn chỉ có vài ba tài khoản thì đừng mua gì cả. Ba profile của Chrome, đặt tên tử tế, một tờ giấy ghi IP, thế là đủ. Thứ làm tài khoản bị liên kết thường không nằm ở thiếu công cụ, mà ở việc mở nhầm cửa sổ.

Điều tôi ước mình biết từ đầu

Câu hỏi đúng không phải "làm sao để không bị phát hiện", mà là "cái gì đang được nhìn thấy, và cái đó có kể được một câu chuyện bình thường không". Câu thứ hai trả lời được bằng quan sát. Câu thứ nhất thì không, vì không ai công bố đáp án.

Profile không phải lá chắn. Nó là cái ngăn kéo. Mỗi ngăn một tài khoản, và việc quan trọng là ngăn nào cũng mở ra đúng thứ mình đã để vào đó, kể cả nhiều tháng sau.

Nếu bạn đang ở đúng chỗ tôi một năm trước, hai tài khoản trong một cửa sổ và thỉnh thoảng có thông báo xác minh, thì việc nên làm chưa cần đến công cụ. Cứ tách cửa sổ ra trước, đặt tên cho tử tế, và thôi mở nhầm.