NIỀM VUI KHI THẤY HỌC VIÊN CŨ TỎA SÁNG NHỜ SYSTEM DESIGN

Có những câu chuyện mà dù thời gian trôi qua, mỗi khi nhớ lại, tôi vẫn cảm thấy một thứ cảm xúc đặc biệt, vừa vui, vừa tự hào, vừa thấy công việc giảng dạy của mình có ý nghĩa hơn bao giờ hết. Một trong những câu chuyện như thế xảy ra vào năm 2024, khi tôi vừa chuyển sang một công ty mới và nhận vai trò Engineering Manager.

Ngày hôm đó, tôi tham gia một buổi phỏng vấn tuyển dụng, nhưng không phải với vai trò chính. Tôi chỉ là shadow interviewer – nghĩa là người quan sát, lặng lẽ ngồi một góc, không trực tiếp đặt câu hỏi, cũng không chấm điểm. Một vị trí “đứng ngoài” hoàn toàn, nhưng lại cho tôi một trải nghiệm mà tôi khó quên.

Ứng viên bước vào và tôi nhận ra bạn từng là học viên của khóa System Design Interview mà tôi và hai đồng nghiệp khác là anh Việt và anh Hòa trực tiếp giảng dạy. Cảm giác trong khoảnh khắc ấy khó tả: niềm vui của việc gặp lại một học viên cũ xen lẫn chút hồi hộp. Tôi vui vì được thấy bạn sau một thời gian, trong một bối cảnh hoàn toàn khác. Nhưng đồng thời, tôi không tránh khỏi lo lắng: “Nếu bạn làm không tốt, liệu mọi thứ có trở nên khó xử?”

Buổi phỏng vấn diễn ra như thường lệ, với những câu hỏi về kỹ thuật, kinh nghiệm và tình huống thực tế. Tôi ngồi đó, lặng lẽ quan sát, nhưng tuyệt nhiên không có quyền can thiệp. Buổi phỏng vấn trôi qua bình thường cho đến phần quan trọng nhất - System Design. Đây luôn là “cửa ải” mà nhiều ứng viên e ngại, vì nó không chỉ đo kiến thức, mà còn thử khả năng tư duy hệ thống, giao tiếp, và cách dẫn dắt vấn đề.

Bài toán được đưa ra và đó cũng là lúc tôi thấy sự khác biệt ở bạn học viên đó. Bạn bắt đầu từng bước rất chắc chắn:

• Đặt câu hỏi để làm rõ yêu cầu. Những câu hỏi về quy mô, mục tiêu hệ thống, các ràng buộc cần cân nhắc… Cách tiếp cận này vừa cho thấy sự cẩn thận, vừa thể hiện khả năng nhìn vấn đề từ nhiều góc độ.

• Chia nhỏ bài toán và xây dựng từng tầng kiến trúc. Mỗi bước, bạn đều giải thích tại sao mình chọn phương án này, ưu nhược điểm là gì và sẽ mở rộng thế nào khi hệ thống tăng trưởng.

• Duy trì sự mạch lạc và tự tin. Dù có những khoảnh khắc bạn phải dừng lại suy nghĩ, nhưng không hề mất bình tĩnh hay bị cuốn theo những chi tiết vụn vặt.

Tôi có thể thấy rõ, những kiến thức System Design mà bạn học viên này vừa học trong khóa học không còn là lý thuyết, mà đã trở thành kỹ năng thực chiến. Bạn sử dụng nó một cách tự nhiên, không gượng gạo, không “học vẹt”.

Ngồi ở vị trí người quan sát, tôi không thể giúp đỡ gì, nhưng trong lòng lại thấy nhẹ nhõm. Cảm giác như một người thầy ngồi ngoài sân khấu, chứng kiến học trò của mình tự tin biểu diễn, biết rằng mình chỉ góp một phần nhỏ trong hành trình ấy, nhưng cũng đủ để cảm thấy tự hào.

Buổi phỏng vấn kết thúc. Tôi không phải người chấm điểm, nhưng nhìn ánh mắt hài lòng của interviewer chính, tôi biết bạn đã để lại ấn tượng tốt. Khoảng hai tuần sau, tôi nhận được tin nhắn: “Anh ơi, em pass rồi. Em vừa nhận offer!”

Đọc tin nhắn đó, tôi không chỉ thấy mừng cho bạn, mà còn thấy một niềm tin được củng cố: System Design không phải chỉ để “trang trí” CV hay học cho có. Nó là chiếc chìa khóa giúp ứng viên vượt qua vòng phỏng vấn khó nhất – nơi không chỉ đòi hỏi kiến thức, mà cả tư duy, khả năng trình bày và tự tin xử lý tình huống.

Và hơn thế nữa, System design giúp những kỹ sư như bạn học viên ấy chứng minh rằng họ không chỉ biết code, mà còn hiểu và làm chủ được cách các hệ thống lớn vận hành, một tố chất mà bất kỳ công ty nào cũng tìm kiếm.

Nhớ lại ngày hôm đó, tôi vẫn thấy rõ hình ảnh bạn ngồi trước mặt, từng bước giải đề với giọng nói chắc chắn và ánh mắt tập trung. Một buổi phỏng vấn bình thường, nhưng với tôi, đó là khoảnh khắc mà công sức của cả thầy lẫn trò được đền đáp. Và cũng là khoảnh khắc nhắc tôi rằng, đôi khi một khóa học nếu học đúng cách và áp dụng trọn vẹn có thể trở thành bệ phóng để một người bước sang một giai đoạn mới trong sự nghiệp.

Diễn giả: Anh Lâm Phạm – Mentor tại Engineer Pro, Senior Software Engineer tại TikTok, từng là Senior Engineer tại Grab & Motional. Với gần 5 năm kinh nghiệm, anh đã hướng dẫn hơn 1.500+ mentee chinh phục các công ty Big Tech trong và ngoài nước