MCP vs UTCP: Hai cách cho AI Agent gọi tool — nên chọn cái nào?
Muốn AI Agent làm được việc thật — đọc ticket, query database, gọi API thanh toán, chạy lệnh git — bạn phải cho nó tool. Câu hỏi là: agent tìm thấy tool ở đâu, gọi tool bằng cách nào, và xác thực ra sao?
Ra mắt cuối năm 2024, MCP (Model Context Protocol) nhanh chóng trở thành câu trả lời mặc định. Sau đó UTCP (Universal Tool Calling Protocol) xuất hiện với một lập luận khá "gắt": agent không cần server trung gian, hãy để nó gọi thẳng API bạn đang có.
Bài này mình sẽ đi qua:
- Triết lý và kiến trúc của từng giao thức, kèm code ví dụ.
- Bảng so sánh trực diện.
- Những tuyên bố nào nên đọc kỹ trước khi tin.
- Khi nào chọn MCP, khi nào chọn UTCP, và cách kết hợp cả hai.
1. MCP — "cổng chuyển đổi" chung cho AI
Kiến trúc
MCP theo mô hình client–server với 3 vai trò:
- MCP Host: ứng dụng AI như Claude Code, Claude Desktop, VS Code.
- MCP Client: host tạo ra một client cho mỗi server, mỗi client giữ một kết nối riêng.
- MCP Server: chương trình cung cấp ngữ cảnh và tool. Server có thể chạy local (qua stdio, ví dụ filesystem server) hoặc remote (qua Streamable HTTP, ví dụ server chính thức của Sentry).
Giao thức có 2 lớp:
- Data layer: JSON-RPC 2.0, định nghĩa cách khám phá năng lực và các primitive.
- Transport layer: stdio cho tiến trình cùng máy (không có overhead mạng) và Streamable HTTP cho server từ xa (MCP khuyến nghị dùng OAuth để lấy token).
Không chỉ có tool
Đây là điểm hay bị bỏ qua khi so sánh. MCP định nghĩa nhiều primitive:
| Primitive | Phía | Vai trò |
|---|---|---|
| Tools | Server | Hàm mà agent gọi để hành động |
| Resources | Server | Dữ liệu ngữ cảnh: nội dung file, schema DB, bản ghi… |
| Prompts | Server | Template tương tác, few-shot examples |
| Elicitation | Client | Server xin thêm thông tin hoặc xin người dùng xác nhận |
| Notifications | Hai chiều | Ví dụ báo danh sách tool vừa thay đổi |
Ngoài ra còn có các extension như Tasks (trả về handle bền vững cho tác vụ chạy lâu để client poll kết quả sau).
MCP năm 2026 đã khác nhiều
- Tháng 12/2025: Anthropic chuyển MCP sang Agentic AI Foundation thuộc Linux Foundation — quản trị trung lập, không còn là "giao thức của riêng Anthropic".
- Spec 2026-07-28: lõi giao thức stateless (mỗi request tự mang version và capabilities trong
_meta), requestserver/discoverbắt buộc phía server, kết quả list có thể cache (ttlMs), siết chặt authorization, framework extension chính thức. Roots, sampling và protocol logging bị deprecate.
Một MCP server tối giản (Python SDK v2)
# server.py — pip install "mcp[cli]"
import httpx
from mcp.server import MCPServer
mcp = MCPServer("weather")
@mcp.tool()
async def get_weather(location: str) -> str:
"""Get current weather for a location."""
async with httpx.AsyncClient() as client:
r = await client.get("https://api.example.com/weather",
params={"q": location})
return r.text
Chạy uv run mcp dev server.py để mở MCP Inspector và thử tool. Để ý: API thời tiết đã có sẵn, nhưng bạn vẫn phải viết và vận hành một server bọc nó. Đây chính là điểm UTCP nhắm vào.
2. UTCP — "sổ tay hướng dẫn" thay vì người trung gian
Triết lý
Tinh thần của UTCP có thể tóm lại: nếu con người gọi được API của bạn, agent cũng phải gọi được — với cùng cơ chế bảo mật và không thêm hạ tầng.
Thay vì dựng server bọc tool, nhà cung cấp chỉ cần công bố một manual (file JSON) mô tả cách gọi tool. Agent đọc manual rồi gọi thẳng endpoint gốc bằng giao thức gốc của nó.
Luồng hoạt động:
- Discovery: agent lấy manual (ví dụ từ
GET /utcp, hoặc tự chuyển đổi từ OpenAPI spec có sẵn). - Learning: agent hiểu tool nhận tham số gì, gọi bằng giao thức nào.
- Direct call: agent gọi thẳng API.
- Response: API trả kết quả như bình thường.
Thành phần chính (v1.x)
- Manual: tập hợp định nghĩa tool và metadata.
- Tool: một năng lực có thể gọi.
- Call Template: chỉ dẫn gọi theo từng giao thức (
http,cli,sse,text,mcp…). - UTCP Client: engine khám phá và thực thi tool.
- Plugin: mỗi giao thức là một plugin; có thể tự viết giao thức, kho lưu tool và chiến lược tìm kiếm tool riêng.
UTCP tương thích ngược với OpenAPI: spec OpenAPI có sẵn có thể chuyển tự động thành UTCP manual mà không phải sửa API.
Ví dụ: công bố và gọi một tool
Phía nhà cung cấp — thêm endpoint GET /utcp trả về manual:
{
"manual_version": "1.0.0",
"utcp_version": "1.0.1",
"tools": [{
"name": "get_weather",
"description": "Get current weather for a location",
"inputs": {
"type": "object",
"properties": { "location": { "type": "string" } },
"required": ["location"]
},
"tool_call_template": {
"call_template_type": "http",
"url": "https://api.example.com/weather",
"http_method": "GET",
"auth": {
"auth_type": "api_key",
"api_key": "${WEATHER_API_KEY}",
"var_name": "appid",
"location": "query"
}
}
}]
}
Phía agent — UTCP client đọc manual và gọi tool:
# pip install utcp utcp-http
import asyncio
from utcp.utcp_client import UtcpClient
async def main():
client = await UtcpClient.create(config={
"manual_call_templates": [{
"name": "weather_api",
"call_template_type": "http",
"url": "https://api.example.com/utcp",
"http_method": "GET"
}]
})
result = await client.call_tool(
tool_name="weather_api.get_weather",
tool_args={"location": "Hanoi"},
)
print(result)
asyncio.run(main())
Không có server nào được dựng thêm. Tool được đặt namespace theo tên manual (weather_api.get_weather), còn API key lấy từ biến môi trường thông qua cú pháp ${...}.
3. So sánh trực diện
| Tiêu chí | MCP | UTCP |
|---|---|---|
| Triết lý | Giao thức + server bọc tool (người trung gian) | Manual mô tả cách gọi tool gốc (sổ tay) |
| Luồng gọi | Agent → MCP Server → API/dữ liệu | Agent → API (trực tiếp) |
| Định dạng giao tiếp | JSON-RPC 2.0 qua stdio / Streamable HTTP | Giao thức gốc của tool: HTTP, SSE, CLI, text, MCP… |
| Hạ tầng phía cung cấp | Cần viết và vận hành MCP server | Một file/endpoint JSON, hoặc OpenAPI có sẵn |
| Xác thực | Ở tầng transport (khuyến nghị OAuth); server thường giữ credential gọi API phía sau | Dùng thẳng cơ chế auth của API (API key, OAuth2, Basic); credential nằm phía client |
| Phạm vi | Tools, resources, prompts, elicitation, notifications, extensions | Tập trung vào tool calling, kèm tìm kiếm tool và hậu xử lý kết quả |
| Hỗ trợ trong AI app | Rất rộng: Claude, VS Code, Cursor và nhiều host khác | Cần UTCP client trong agent, hoặc đi qua cầu nối MCP |
| Quản trị | Agentic AI Foundation (Linux Foundation) | Cộng đồng mã nguồn mở, quy trình RFC |
| SDK | Nhiều SDK chính thức, có phân tier | Python, TypeScript, Go, Rust, Ruby, Elixir, Lua… |
4. Những tuyên bố nên đọc kỹ
Trang chủ UTCP có hẳn một trang so sánh với MCP. Trang này hữu ích để hiểu lập luận của họ, nhưng là góc nhìn của một bên. Vài điểm mình thấy cần cân nhắc:
"MCP thêm một hop mạng, nên chậm hơn." Đúng một phần. Với server stdio chạy local, không có hop mạng nào cả. Với server remote, nhiều khi chính nhà cung cấp vận hành server (như Sentry) nên "hop" đó nằm trong hạ tầng của họ. Trang UTCP đưa ra số liệu độ trễ cụ thể nhưng không nêu phương pháp đo, nên chỉ nên coi là tham khảo. Trong một vòng agent, thời gian model suy luận thường chiếm phần lớn.
"Bảo mật native là an toàn hơn." Con dao hai lưỡi. Gọi thẳng API nghĩa là API của bạn phải tự phân quyền đủ chi tiết cho agent, vì không còn lớp nào ở giữa để chặn. Tài liệu bảo mật của chính UTCP cũng nêu rõ: client phải xử lý nhiều kiểu xác thực, endpoint manual trở thành mục tiêu dò quét, cơ chế thay thế biến có rủi ro injection, và CLI được xếp vào nhóm rủi ro cao — phải dùng đường dẫn tuyệt đối, lọc ký tự đặc biệt, chạy trong sandbox.
"MCP server chỉ là wrapper thừa." Không hẳn. Server là nơi đặt business logic, guardrail, kiểm soát truy cập tập trung, và định hình output cho gọn với LLM (trả về 10 dòng tóm tắt thay vì 10.000 dòng JSON thô). UTCP có post_processing để lọc kết quả, nhưng phạm vi hẹp hơn một server tự viết.
"MCP do Anthropic dẫn dắt." Thông tin này đã cũ: từ tháng 12/2025 MCP thuộc Agentic AI Foundation dưới Linux Foundation.
Ngược lại, lập luận cốt lõi của UTCP vẫn đứng vững: nếu bạn đã có API tốt, có OpenAPI, có auth, rate limit và monitoring, việc viết thêm một server chỉ để "phiên dịch" sang MCP là chi phí có thật.
5. Không nhất thiết phải chọn một
Thực tế hai bên đang bắc cầu cho nhau:
- Plugin MCP của UTCP: UTCP client gọi được các MCP server có sẵn qua
call_template_type: "mcp", nên bạn dùng chung một client cho cả tool UTCP và tool MCP. - utcp-mcp: chiều ngược lại — một MCP server "tất cả trong một" giúp các host chỉ hiểu MCP (như Claude Desktop) gọi được endpoint gốc thông qua UTCP.
- Code Mode: thay vì đưa hàng trăm định nghĩa tool vào context, agent nhận một tool chạy code TypeScript trong sandbox; code đó gọi tool MCP lẫn UTCP, xử lý dữ liệu ngay trong sandbox rồi chỉ trả kết quả gọn về model. Thư viện
@utcp/code-modehỗ trợ tìm tool theo nhu cầu (searchTools) thay vì nạp tất cả. Hướng "agent viết code để gọi tool" này cũng được Cloudflare và Anthropic bàn đến, và tài liệu MCP mới cũng đề cập việc khám phá tool dần dần (progressive tool discovery) khi kết nối nhiều server.
import '@utcp/mcp';
import { CodeModeUtcpClient } from '@utcp/code-mode';
const client = await CodeModeUtcpClient.create();
await client.registerManual({ name: 'github', call_template_type: 'mcp', /* config */ });
const { result } = await client.callToolChain(`
const pr = await github.get_pull_request({ owner: 'acme', repo: 'api', pull_number: 42 });
const reviews = await github.get_pull_request_reviews({ owner: 'acme', repo: 'api', pull_number: 42 });
return { title: pr.title, approvals: reviews.filter(r => r.state === 'APPROVED').length };
`);
Hai lời gọi tool, một lần thực thi, và model chỉ nhận về một object nhỏ.
6. Khi nào chọn cái nào?
Chọn MCP khi:
- Bạn muốn tool chạy được ngay trong Claude, VS Code, Cursor… mà không bắt người dùng cài gì thêm.
- Bạn cần nhiều hơn tool calling: resources, prompts, elicitation, notifications, tác vụ chạy dài.
- Logic cần một server thật: giữ kết nối DB, tổng hợp nhiều API, áp guardrail tập trung.
- Bạn muốn một "cổng" duy nhất để kiểm soát và audit agent được làm gì.
Chọn UTCP khi:
- Bạn đã có REST API hoặc OpenAPI spec tốt, kèm auth và rate limit.
- Bạn tự xây agent và cần nối nhanh với hàng chục API sẵn có mà không muốn viết wrapper.
- Bạn muốn tận dụng nguyên vẹn hạ tầng auth, monitoring, scaling hiện tại.
- Bạn cần gọi CLI hoặc SSE trực tiếp — trong môi trường đã được sandbox kỹ.
Kết hợp khi:
- Đang có sẵn MCP server nhưng muốn gọi thêm API gốc trong cùng một client.
- Muốn thử Code Mode để giảm số vòng gọi tool và lượng token.
Kết luận
MCP và UTCP trả lời cùng một câu hỏi bằng hai triết lý khác nhau. MCP là chuẩn chung của hệ sinh thái: đầy đủ tính năng, được hầu hết AI app hỗ trợ, quản trị trung lập, đổi lại bạn phải vận hành server. UTCP là lối đi nhẹ cho những API đã sẵn sàng: không thêm hạ tầng, gọi trực tiếp, đổi lại hệ sinh thái nhỏ hơn và trách nhiệm bảo mật dồn về phía API và client.
Dù chọn giao thức nào, nó cũng chỉ là lớp tool trong toàn bộ hệ thống quanh agent. Phân quyền, sandbox, xác minh kết quả và giới hạn phạm vi vẫn là việc bạn phải thiết kế — giao thức không làm thay được.
Bạn đang dùng MCP, UTCP hay tự viết tool layer riêng? Chia sẻ ở phần bình luận nhé!
Tài liệu tham khảo
All rights reserved