0

Hiệu năng UI không cần đoán: tải lười từng màn, danh sách ảo, và StrictMode chạy hai lần

Hiệu năng front end hay được bàn theo kiểu cảm tính: "dùng useMemo cho nhanh", "bọc React.memo hết đi". Mình từng làm thế, và kết quả là code khó đọc hơn mà không nhanh hơn chỗ nào đo được.

Bài này là ba việc mình đã làm thật cho dashboard thống kê và form đặt hàng, mỗi việc bắt đầu từ một vấn đề đo được. Và ở mỗi việc, có một test giữ cho tối ưu không bị ai đó vô tình gỡ đi vài tháng sau. Phần test đó mới là phần mình thấy giá trị nhất.

Đo trước, sửa sau

Ba công cụ có sẵn, không cần cài thêm:

Công cụ Trả lời câu hỏi
Tab Network, lọc JS, lần tải đầu Lần đầu mở trang phải tải bao nhiêu code?
React DevTools, tab Profiler Component nào render lại nhiều, mất bao lâu?
Tab Performance, ghi lại lúc cuộn hoặc gõ Khung hình nào bị chậm, vì đâu?

Ba vấn đề bên dưới đều lộ ra từ ba tab này, không phải từ cảm giác.

1. Tải lười từng màn hình, và test giữ cho nó lười

Dashboard có sáu màn hình, mỗi màn kéo theo vài loại biểu đồ. Người dùng mở trang thường chỉ xem màn tổng quan. Tải cả sáu màn ngay từ đầu nghĩa là bắt họ tải code của năm màn họ có thể không bao giờ mở.

const screens = {
  overview:      lazy(() => import('./screens/Overview')),
  byLocation:    lazy(() => import('./screens/ByLocation')),
  busiestTimes:  lazy(() => import('./screens/BusiestTimes')),
  // ...
} as const;

function ScreenOutlet({ id }: { id: keyof typeof screens }) {
  const Screen = screens[id];
  return (
    <Suspense fallback={<ScreenSkeleton />}>
      <Screen />
    </Suspense>
  );
}

Vấn đề là: ba tháng sau, ai đó cần dùng một hàm định dạng nằm trong file màn hình, viết import { formatX } from './screens/BusiestTimes' ở chỗ khác. Màn hình đó bị kéo vào bundle chính. Mọi test vẫn xanh, vì render vẫn đúng. Không ai biết là trang chậm đi.

Test render chỉ chứng minh màn hình chạy được. Để chứng minh nó được tải lười, kiểm trực tiếp:

test('mọi màn hình đều là React.lazy, không import thẳng', () => {
  for (const [id, Screen] of Object.entries(screens)) {
    expect((Screen as unknown as { $$typeof: symbol }).$$typeof, id).toBe(Symbol.for('react.lazy'));
  }
});

Test này dựa vào một chi tiết nội bộ của React (cách React đánh dấu component lười). Mình chấp nhận điều đó, vì đổi bản React mà test này đỏ thì chỉ mất một phút để xem lại, còn mất lazy mà không ai biết thì mất cả tháng.

2. Danh sách ảo cho hàng nghìn dòng

Form đặt hàng lặp lại có một bảng mỗi dòng là một ngày (giá, hạn mức riêng từng ngày), và ô chọn có tìm kiếm với vài nghìn lựa chọn. Tab Performance cho thấy mở ô chọn mất gần một giây, gõ một chữ để tìm cũng khựng: React đang vẽ vài nghìn phần tử DOM mà người dùng chỉ thấy mười cái.

Giải pháp quen thuộc: chỉ vẽ những dòng đang nằm trong khung nhìn. Với react-window:

import { FixedSizeList } from 'react-window';

function OptionList({ options, onPick }: { options: Option[]; onPick: (o: Option) => void }) {
  return (
    <FixedSizeList height={320} width="100%" itemCount={options.length} itemSize={36} overscanCount={5}>
      {({ index, style }) => (
        <div style={style} role="option" aria-selected={false} onClick={() => onPick(options[index])}>
          {options[index].label}
        </div>
      )}
    </FixedSizeList>
  );
}

Ba chỗ hay sai khi vẽ ảo:

  • Quên style. Mỗi dòng phải nhận style do thư viện đưa (chứa vị trí tuyệt đối), không thì các dòng chồng lên nhau.
  • Lưu lựa chọn theo vị trí. Danh sách ảo tạo và huỷ dòng liên tục khi cuộn. Trạng thái "đã chọn" phải lưu theo id ở bên ngoài, không nằm trong state của dòng.
  • Mất khả năng truy cập. Trình đọc màn hình không biết có 3.000 lựa chọn khi DOM chỉ có 15. Thêm aria-setsize và aria-posinset cho từng dòng, hoặc dùng component chọn có sẵn đã xử lý chuyện này.

Một quy tắc mình giữ: không vẽ ảo cho danh sách dưới vài trăm dòng. Danh sách ngắn thì vẽ hết vẫn nhanh, còn vẽ ảo thêm độ phức tạp (chiều cao cố định, khó in, khó tìm bằng Ctrl+F).

3. StrictMode chạy effect hai lần, và đó là điều tốt

Ở bản dev, <StrictMode> của React cố ý mount, unmount rồi mount lại component, nên mọi effect chạy hai lần. Lần đầu thấy dashboard gọi mỗi API hai lần trong tab Network, phản xạ của nhiều người là tắt StrictMode. Đừng.

StrictMode đang mô phỏng đúng thứ sẽ xảy ra trong thực tế: người dùng chuyển tab rồi quay lại, component bị huỷ giữa lúc request đang chạy. Nếu code không xử lý được lần chạy hai trong dev, nó cũng không xử lý được tình huống thật trên production. Ở dashboard của mình, StrictMode làm lộ một bug: response của lần chạy đầu (đã bị bỏ) về muộn và ghi đè dữ liệu đúng của lần chạy sau.

Cách đúng là effect phải dọn dẹp được và request phải huỷ được:

useEffect(() => {
  const controller = new AbortController();
  dataSource.load(block, query, { signal: controller.signal })
    .then(setData)
    .catch((err) => { if (err.name !== 'AbortError') setError(err); });
  return () => controller.abort(); // lần chạy cũ bị huỷ, response của nó không bao giờ được ghi
}, [block, query]);

Và test chạy component trong <StrictMode> để bắt lại đúng tình huống đó:

it('sau khi StrictMode chạy lại, chỉ dữ liệu của lần chạy sau được hiển thị', async () => {
  render(<StrictMode><DataProvider source={slowThenFastSource}><BookedPanel /></DataProvider></StrictMode>);
  expect(await screen.findByText('Tuần này: 42%')).toBeInTheDocument();
});

Nếu dùng TanStack Query (như bài về bộ lọc), thư viện đã lo phần huỷ và bỏ response cũ, chỉ cần truyền signal vào hàm gọi API.

Bonus: test rằng code dev không lọt vào bản build

Bài về mock có nhắc: nút đổi trạng thái mock tuyệt đối không được có trong bản production. Kiểm bằng mắt thì không chắc. Mình viết một plugin Vite nhỏ ghi lại danh sách module có trong bundle sau khi build:

// vite.config.ts
function buildGraph(): Plugin {
  return {
    name: 'build-graph',
    generateBundle(_options, bundle) {
      const modules = new Set<string>();
      for (const output of Object.values(bundle)) {
        if (output.type === 'chunk') Object.keys(output.modules).forEach((id) => modules.add(id));
      }
      this.emitFile({ type: 'asset', fileName: 'build-graph.json', source: JSON.stringify([...modules].sort()) });
    },
  };
}

Một test chạy sau bước build đọc build-graph.json và khẳng định không có module nào nằm trong thư mục src/dev/ hay tên có chữ mock. Ai lỡ import một thứ dev vào code chính, CI đỏ ngay.


Thử ngay: mở tab Network, tải lại trang chính của app bạn, xem tổng dung lượng JS. Rồi tìm trong code xem các màn hình phụ đang được import thẳng hay qua lazy. Nếu thẳng, đó là việc nhanh nhất để trang mở nhanh hơn.

Bài sau trong series: viết Outlook Add-in bằng React, những thứ tài liệu không nói. Team bạn có bật StrictMode không, hay đã tắt vì "gọi API hai lần"? Comment cho mình biết với.

P.S. Trước khi tối ưu, mình hay nhờ skill react-next-best-practices trong PrimeKit, bộ skill mình tự làm, soát component theo các mẫu tối ưu hiệu năng React (render thừa, chia bundle, tải lười). Cài bằng npx @lovehlmmm/primekit init, rồi gõ /pk:react-next-best-practices kèm phần chậm. Nhưng đo bằng Profiler trước vẫn là bước đầu tiên: tối ưu chỗ không chậm chỉ làm code khó đọc hơn.


Series khác của mình


All rights reserved

Viblo
Hãy đăng ký một tài khoản Viblo để nhận được nhiều bài viết thú vị hơn.
Đăng kí