Dựng video và chỉnh ảnh không tốn tiền thuê bao: thử 3 ứng dụng mã nguồn mở thay CapCut, Photoshop, Premiere (kèm hạn chế thật)

Nhiều người làm nội dung, sinh viên hay dân văn phòng chỉ cần chỉnh một tấm ảnh hoặc cắt ghép một video ngắn, nhưng phải gánh phí thuê bao hằng tháng hoặc chịu hình mờ (watermark). Dạo này có ba dự án mã nguồn mở vừa lên GitHub Trending, nhắm đúng nhu cầu này. Mình đọc tài liệu chính thức, đối chiếu bản phát hành mới nhất (ngày 8/10/2026) và ghi lại: nó làm được gì, cài thế nào, và chưa làm được gì. Cả ba đều là phần mềm còn rất mới, nên đọc kỹ phần hạn chế trước khi dùng cho việc quan trọng.

1. Concat: dựng video, thay thế CapCut

Concat là ứng dụng dựng video cho Windows, macOS, Linux và Android (giấy phép AGPL-3.0, bản 0.2.6 ra ngày 6/10/2026). Theo dự án: không hình mờ, không cần tài khoản, video không bị tải lên mạng. Có phụ đề tự động (mô hình Whisper tải một lần rồi chạy offline), đọc chữ thành giọng nói, tách nền và xuất tới 4K.

Hạn chế: đang ở bản beta; giao diện có 14 ngôn ngữ nhưng chưa có tiếng Việt; chưa có kho mẫu, nhạc và hiệu ứng online như CapCut; phụ đề tiếng Việt chưa được tài liệu cam kết chất lượng nên cần tự thử; xuất video dọc 9:16 có một báo lỗi còn mở trên GitHub.

Hướng dẫn cài từng bước: https://www.githot.io.vn/repo/concat

2. PhotoCraft: chỉnh ảnh kiểu Photoshop

PhotoCraft là bản viết lại Photoshop từ đầu bằng Rust (MIT hoặc Apache-2.0, bản 0.3.0 ra ngày 7/10/2026). Có lớp ảnh, mặt nạ, lớp chỉnh màu, đổ bóng, chữ, cọ vẽ và mở được file PSD. Menu và phím tắt đặt đúng chỗ người dùng Photoshop quen. Có file cài .msi cho Windows (khoảng 51 MB), .dmg cho Mac và AppImage cho Linux.

Hạn chế: dự án tự ghi là "early alpha", chưa thay được Photoshop cho công việc chuyên nghiệp hằng ngày; thiếu tính năng AI tạo ảnh, khoảng 20 công cụ và hỗ trợ plugin. File PSD mở lại được nhưng không bảo đảm giống hệt Photoshop (dự án nêu kết quả thử 307/309 file). Giao diện có tiếng Nhật, Trung, Tây Ban Nha, Nga, Séc, chưa có tiếng Việt.

Hướng dẫn cài từng bước: https://www.githot.io.vn/repo/photocraft

3. FilmCraft: dựng video kiểu Premiere Pro

FilmCraft cùng nhóm tác giả với PhotoCraft (MIT hoặc Apache-2.0, bản 0.2.1 ra ngày 6/10/2026). Bố cục giống Premiere: kho clip, hai màn hình xem, dòng thời gian nhiều làn, chuyển cảnh, chỉnh màu kiểu Lumetri, trộn âm thanh, phụ đề, xuất MP4 H.264. File cài .msi khoảng 24 MB.

Hạn chế: chính dự án ước tính chỉ khoảng 50-60% sẵn sàng cho công việc thật. Chưa xuất HEVC hay AV1, chưa hỗ trợ plugin bên thứ ba, tốc độ với video lớn còn là điểm yếu, và Windows, Linux được thử ít hơn macOS. File quay từ điện thoại hoặc máy ảnh ngoài đời thực chưa được thử nhiều.

Hướng dẫn cài từng bước: https://www.githot.io.vn/repo/filmcraft

Chọn cái nào?

Lời khuyên chung khi thử phần mềm giai đoạn này: giữ nguyên file gốc ở nơi an toàn, thử trên đoạn ngắn trước, lưu thường xuyên, và cập nhật lên bản mới nhất vì cả ba đều ra bản mới rất dày.

Mình viết các hướng dẫn cài cho người không rành kỹ thuật (Windows, macOS, Linux; mỗi bước nói rõ thấy gì thì là đúng) cho hơn 50 dự án mã nguồn mở trên https://www.githot.io.vn. Gõ tên dự án vào ô tìm kiếm là ra hướng dẫn.