0

CDN cho video: cấu hình cache cho MP4 và HLS để video không giật, kèm cách kiểm tra

Video thường là loại file nặng nhất mà một website phải phục vụ, và cũng là loại file dễ làm origin server quá tải nhất khi nhiều người xem cùng lúc. Đưa video qua CDN là hướng đúng, nhưng cấu hình cache cho video khác với ảnh hay CSS: trình phát video không tải cả file một lần mà xin từng đoạn, còn playlist của luồng trực tiếp thay đổi vài giây một lần. Cấu hình sai thì CDN vẫn chạy nhưng request lại dội về origin, hoặc người xem thấy video giật và tua không được. Bài này giải thích cách video đi qua CDN, cấu hình cache cho từng loại file và cách tự kiểm tra bằng curl.

Bài này giúp bạn

  • Hiểu khác biệt giữa phát file MP4 trực tiếp và phát theo HLS (playlist + segment) khi đi qua CDN.
  • Đặt thời gian cache đúng cho .mp4, .m3u8, .ts/.m4s, tách VOD và livestream.
  • Kiểm tra range request (206 Partial Content) và trạng thái cache bằng lệnh có sẵn.

Bài không đưa số đo "trước/sau" chung chung, vì kết quả phụ thuộc vào bitrate, vị trí người xem và cấu hình origin. Tên miền trong bài là ví dụ.

Vì sao video không giống ảnh khi đi qua CDN?

Có hai điểm khác lớn.

Thứ nhất, trình phát xin từng đoạn của file. Với file MP4, trình duyệt gửi header Range để chỉ lấy một phần file, ví dụ khi người xem tua tới phút thứ 10. Theo MDN, server hỗ trợ việc này sẽ trả header Accept-Ranges: bytes, và một range request thành công nhận mã 206 Partial Content kèm Content-Range. Nếu origin hoặc CDN không xử lý range đúng, trình phát phải tải lại từ đầu hoặc không tua được.

Thứ hai, video phát trực tuyến được chia nhỏ. Với HLS (RFC 8216), video được cắt thành nhiều media segment ngắn, và một file playlist .m3u8 liệt kê các segment đó. Segment là file tĩnh, rất hợp để cache. Playlist thì khác: với livestream, playlist được cập nhật liên tục để thêm segment mới.

Hệ quả: không thể đặt một thời gian cache chung cho "mọi thứ trong thư mục video".

MP4 trực tiếp hay HLS: chọn cách nào?

Tiêu chí File MP4 (progressive) HLS (playlist + segment)
Cách chuẩn bị Upload một file Phải đóng gói thành playlist và segment (ví dụ bằng FFmpeg)
Đổi chất lượng theo mạng người xem Không Có, nếu tạo nhiều mức bitrate
Livestream Không phù hợp Phù hợp
Cache trên CDN Cần CDN và origin hỗ trợ range request Segment cache dài, playlist cache ngắn
Hợp với Video ngắn, video nền trang chủ, video sản phẩm Khóa học, video dài, livestream

Quy tắc tôi dùng: video dưới vài phút, một mức chất lượng thì MP4 là đủ. Video dài, người xem trên mạng di động không ổn định, hoặc livestream thì nên dùng HLS.

Đặt thời gian cache cho từng loại file

Ý tưởng: thứ gì không đổi thì cache lâu, thứ gì đổi liên tục thì cache rất ngắn hoặc không cache.

Loại file Nội dung có thay đổi không? Cache-Control gợi ý trên origin
.mp4 có tên phiên bản (ví dụ intro-v3.mp4) Không public, max-age=31536000, immutable
.ts / .m4s (segment) Không, sau khi đã tạo public, max-age=31536000, immutable
.m3u8 của VOD (video đã quay xong) Không, sau khi đóng gói public, max-age=3600
.m3u8 của livestream Có, vài giây một lần public, max-age=2 hoặc ngắn hơn thời lượng một segment

Ví dụ cấu hình trên origin Nginx (Nginx 1.24, Ubuntu 24.04):

location ~* \.(ts|m4s)$ {
    add_header Cache-Control "public, max-age=31536000, immutable";
}

location ~* ^/vod/.+\.m3u8$ {
    add_header Cache-Control "public, max-age=3600";
}

location ~* ^/live/.+\.m3u8$ {
    add_header Cache-Control "public, max-age=2";
}

location ~* \.mp4$ {
    add_header Cache-Control "public, max-age=31536000, immutable";
}

Nginx phục vụ file tĩnh có hỗ trợ range request sẵn, nên phần MP4 không cần cấu hình thêm. Điều cần làm là đổi tên file mỗi khi thay video (ví dụ intro-v4.mp4), thay vì ghi đè file cũ rồi chờ cache hết hạn.

Kiểm tra range request và trạng thái cache

Chạy từ máy của bạn, không phải từ origin:

# 1. Server có hỗ trợ range request không?
curl -sI https://video.example.vn/intro-v3.mp4 | grep -iE "accept-ranges|content-length|cache-control"

# 2. Xin 1 MB đầu tiên, mong đợi mã 206 và header Content-Range
curl -s -o /dev/null -D - -H "Range: bytes=0-1048575" https://video.example.vn/intro-v3.mp4 \
  | grep -iE "^HTTP|content-range"

# 3. Playlist livestream phải có max-age rất ngắn
curl -sI https://video.example.vn/live/stream.m3u8 | grep -i cache-control

Để xem CDN có trả từ cache hay không, chạy lệnh số 2 hai lần liên tiếp và so header trạng thái cache mà CDN trả về (tên header khác nhau theo nhà cung cấp, thường có chữ cache hoặc hit). Ghi lại thời điểm đo, vị trí đo và loại mạng nếu bạn muốn so sánh trước và sau khi thay đổi cấu hình.

Lỗi thường gặp

Triệu chứng Nguyên nhân hay gặp Cách xử lý
Video không tua được, luôn phát từ đầu Origin hoặc CDN không trả 206 cho range request Kiểm tra bằng lệnh số 2; bật hỗ trợ range ở tầng đang chặn
Livestream bị trễ hoặc đứng ở segment cũ Playlist .m3u8 live bị cache lâu Đặt max-age rất ngắn cho playlist live, tách thư mục /live/ và /vod/
Thay video mới nhưng người xem vẫn thấy video cũ Ghi đè file cùng tên, cache cũ chưa hết hạn Đổi tên file theo phiên bản; khi bắt buộc thì xoá cache trên CDN
Origin vẫn quá tải dù đã có CDN Query string khác nhau làm CDN coi mỗi request là một file mới Bỏ query string không cần thiết, hoặc cấu hình CDN bỏ qua query string cho file video

Áp dụng với Bizfly CDN

Theo trang Bizfly CDN, nội dung được cache trên các máy chủ CDN tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Trang cũng có tính năng CDN Storage để lưu file và tải file lớn, và hướng dẫn xoá cache bằng tính năng trên Dashboard CDN. Trang sản phẩm hiện không nói cụ thể về HLS hay livestream, nên trước khi triển khai, hãy dùng các lệnh curl ở trên trên chính tên miền CDN của bạn để xác nhận range request và thời gian cache hoạt động đúng.

Tóm tắt

  • Video khác ảnh ở chỗ trình phát xin từng đoạn (range request) và livestream có playlist thay đổi liên tục.
  • MP4 hợp với video ngắn; HLS hợp với video dài, nhiều mức chất lượng và livestream.
  • Segment và MP4 có tên phiên bản thì cache dài; playlist VOD cache vừa phải; playlist live cache vài giây.
  • Luôn kiểm tra 206 Partial Content và Cache-Control bằng curl sau mỗi lần đổi cấu hình.

Bài tiếp theo trong series Tăng tốc website với CDN sẽ nói về cách CDN giúp cải thiện Core Web Vitals.


All rights reserved

Viblo
Hãy đăng ký một tài khoản Viblo để nhận được nhiều bài viết thú vị hơn.
Đăng kí