0

Active Record trong Yii Framework 1.1

Mặc dù Yii DAO có thể giải quyết được hấu như mọi việc liên quan đến database, nhưng việc này làm các lập trình viên tốn đến 90% thời gian của mình dành cho các câu lệnh SQL (CURD). Thật là khó để đảm bảo code của họ khi mà phải trộn lần code với câu lênh SQL. Để giải quyết việc này, Yii đã sử dụng Active Record.

Active Record (AR) là nột kỹ thuật ORM (Object-Relational Mapping) phổ biến. Mỗi lớp AR thay mặt cho một bảng trong database. Trong đó, mỗi thuộc tính của bảng là một thuộc tính của lớp AR, ở một vài trường hợp mỗi thuộc tính trong lớp AR tương ứng với một hàm trong bảng database. Các thao tác CURD thông thường đều được hỗ trợ như các phương thức của AR. Nhờ vậy, các lập trình viên có thể thao tác với DB một cách hướng đối tượng hơn. Sau đây là ví dụ thêm một dòng mới vào bảng tbl_post:

$post = new Post;
$post->title = 'sample post';
$post->content = 'post body content';
$post->save();

Phần tiếp theo mô tả cách để cài đặt AR và sử dụng nó để thực hiện các thao tác CURD. Chú ý: Nếu bạn sử dụng MySQL thì nên thay AUTOINCREMENT bằng AUTO_INCREMENT trong câu lệnh SQL. Ví dụ:

CREATE TABLE tbl_post (
  id INTEGER NOT NULL PRIMARY KEY AUTOINCREMENT,
  title VARCHAR(128) NOT NULL,
  content TEXT NOT NULL,
  create_time INTEGER NOT NULL
);

Chú ý:

AR không thể giải quyết được tất cả các tác vụ có liên quan đến DB. AR được sử dụng tốt nhất trong mô hình bảng cơ sở dữ liệu và thực hiện các truy vấn không quá phức tạp. Với những kịch bản phức tạp, Yii khuyên bạn nên dùng Yii DAO

Thiết lập kết nối đến Cơ sở dữ liệu

AR thực hiện các thao tác liên quan đến Cơ sở dữ liệu phụ thuộc vào sự kết nối. ở chế độ mặc định, Yii đưa ra db application component sử dụng CDbConnection để đáp ứng như DB connection. Ví dụ:

return array(
  'components'=>array(
    'db'=>array(
      'class'=>'system.db.CDbConnection',
      'connectionString'=>'sqlite:path/to/dbfile',
      // turn on schema caching to improve performance
      // 'schemaCachingDuration'=>3600,
    ),
  ),
);

Mẹo:

Bởi vì Active Record dựa vào các metadata của các bảng để định rõ thông tin của cột, vì thế nên tốn thời gian cho việc đọc và phân tích các metadata. Nếu sơ đồ CSDL ít thay đổi, bạn nên bật schema caching bằng việc thiết lập thuộc tính CDbConnection::schemaCachingDuration về giá trị lớn hơn 0.

Active Record chỉ hỗ trợ giới hạn trong DBMS:

  • MySQL 4.1 hoặc mới hơn.
  • MariaDB.
  • PostgreSQL 7.3 hoặc mới hơn.
  • SQLite 2, 3.
  • Microsoft SQL Server 2000 hoặc mới hơn.
  • Oracle.

Nếu muốn sử dụng một application component khác db, hoặc làm việc với nhiều database sử dụng Active Record, bạn nên thông qua CActiveRecord::getDbConnection(). Lớp CActiveRecord sẽ là lớp cơ sở cho tất cả các lớp Active Record khác.

Mẹo:

Có 2 cách để làm việc với nhiều DB trong Active Record. Nếu schemas của các DB khác nhau, bạn có thể tạo các lớp Active Record cơ sở khác nhau tương ứng với các implementation khác nhau của getDbConnection(). Ngoài ra, có thể thay đổi giá trị trị của CActiveRecord::db cũng là một ý tưởng tốt.

Định nghĩa lớp Active Record

Để truy cập vào một bảng cơ sở dữ liệu, chúng ta cần định nghĩa một lớp AR được mở rộng (extending) từ lớp CActiveRecord. Mỗi lớp AR đại diện cho một bảng, mỗi một trường hợp của lớp đó đại diện cho một hàng trong bảng. Ví dụ về lớp AR tượng trưng cho bảng tb1_post.

class Post extends CActiveRecord {
  public static function model($className=__CLASS__) {
    return parent::model($className);
  }

  public function tableName() {
    return 'tbl_post';
  }
}

Mẹo:

Bời vì lớp AR thường được gọi từ nhiều nơi, vì thế chúng ta có thể import toàn bộ thư mục có chứa lớp AR thay vì including từng cái một. Ví dụ, nếu tất cả các lớp AR đều nằm trong thư mục protected/models, chúng ta có thể cấu hình app như sau:

return array(
  'import'=>array(
    'application.models.*',
  ),
);

Mặc định. tên của lớp AR giống tên của bảng trong cơ sở dữ liệu. Nếu chúng khác nhau hãy ghi đè lên phương thức tableName(). Phương thức model() được khai báo cho mọi lớp AR (để giải thích một cách vắn tắt).

Thông tin thêm:

Để sử dụng bảng tính năng tiền tố (table prefix feature), phương thức tableName() của một lớp AR có thể viết như sau:

public function tableName() {
  return '{{post}}';
}

Thay vì trả lại tên bảng một cách đầy đủ, ta trả lại tên bảng mà không có tiền tố và dấu nháy đôi hay ngặc nhọn kèm theo.

Giá trị một cột của một dòng trong bảng có thể được khai báo như là các thuộc tính tương ứng của AR. Ví dụ với title của bảng Post:

$post=new Post;
$post->title='a sample post';

Mặc dù, chưa khai báo thuộc tính title trong lớp Post, nhưng ta vẫn có thể gán giá trị cho nó trong ví dụ trên. Đó là bởi title là một cột của bảng tb1_post, và CActiveRecord khiến nó có thể được sử dụng như là một thuộc tính với sự giúp đỡ của phương thức PHP __get(). Một ngoại lệ sẽ được bỏ qua nếu ta cố truy cập vào một cột không tồn tại với cùng một cách.

Thông tin thêm:

Trong bài viết này, tôi sẽ sử dụng trường hợp đơn giản nhất cho tất cả các tên bảng và tên cột. Sử dụng như vậy bỏi sự xử lý của DBMS khác nhau với từng trường hợp đặc biệt khác nhau.

AR phụ thuộc vào những khóa chính được xác định của các bảng. Nếu một bảng không có khóa chính thì nó sẽ yêu cầu lớp AR chỉ rõ cột/các cột nào sẽ là khóa chính thông qua phương thức primaryKey() như ví dụ sau:

public function primaryKey() {
  return 'id';
  // For composite primary key, return an array like the following
  // return array('pk1', 'pk2');
}

Tạo bản ghi

Để thêm dòng mới vào bảng cơ sở dữ liệu, ta tạo ra một trường hợp tương ứng với lớp AR, đặt các thuộc tính cho nó tương ứng với các cột trong bảng. Cuối cùng gọi phương thức save() để kết thúc.

$post=new Post;
$post->title='sample post';
$post->content='content for the sample post';
$post->create_time=time();
$post->save();

Nếu khóa chính của bảng được tăng tự động, sau khi thêm, nó sẽ chứa một khóa chính đã được cập nhật. Trong ví dụ trên, thuộc tính id sẽ phản ánh giá trị khóa chính của Post mới được thêm vào, mặc dù ta không thay đổi nó.

Nếu một côt được định nghĩa với các giá trị mặc định tĩnh (VD: một chuỗi, một số) trong một lược đồ bảng, thuộc tính tương ứng trong thực thể AR sẽ tự động có giá trị như vậy sau khi được tạo ra. Thay đổi giá trị mặc định này bằng cách khai báo trực tiếp trong lớp AR:

class Post extends CActiveRecord {
  public $title='please enter a title';
  ......
}

$post=new Post;
echo $post->title;  // this would display: please enter a title

Một thuộc tính có thể được thừa kế giá trị của loại CDbExpression trước khi bản ghi được lưu lại vào cơ sở dữ liệu(trong trường hợp thêm hoặc cập nhật). Ví dụ, để lưu lại một timestamp được trả về bởi hàm NOW() của MySQL, ta có thể làm như sau:

$post=new Post;
$post->create_time=new CDbExpression('NOW()');
// $post->create_time='NOW()'; will not work because
// 'NOW()' will be treated as a string
$post->save();

Mẹo:

Vì AR cho phép chúng ta có thể thực hiện các thao tác với cơ sở dữ liệu mà không cần phải viết các câu lệnh SQL vướng víu, ta thường muốn biết các câu lệnh SQL được thực hiện bởi dưới AR như thế nào. Điều này hoàn toàn có thể thực hiện được bằng cách bật logging feature của Yii lên. Ví dụ, ta có thể bật CWebLogRoute trong phần cấu hình của application, và ta sẽ thấy được câu lệnh SQL đã thực hiện được hiển thị ở cuối cùng của trang web. Ta có thể đặt CDbConnection::enableParamLogging có giá trị true trong cấu hình của application để các giá trị tham số trong các câu lệnh SQL được log lại.

Đọc bản ghi

Để đọc dữ liệu trong bảng cơ sở dữ liệu, ta cần gọi phương thức find như sau:

// find the first row satisfying the specified condition
$post=Post::model()->find($condition,$params);
// find the row with the specified primary key
$post=Post::model()->findByPk($postID,$condition,$params);
// find the row with the specified attribute values
$post=Post::model()->findByAttributes($attributes,$condition,$params);
// find the first row using the specified SQL statement
$post=Post::model()->findBySql($sql,$params);

Ở trên, ta đã gọi phương thức find với Post::model(). Điều cần lưu ý ở đây là phương thức tĩnh model() là bắt buộc với mọi lớp AR. Phương thức trả về một thực thể AR được sử dụng để truy cập các phương thức được phân cấp theo lớp (phương pháp tương tự phương pháp lớp tĩnh) trong một đối tượng được xét.

Nếu phương thức find tìm ra một hàng thỏa mãn điều kiện truy vấn, nó sẽ trả về một thực thể Post với các thuộc tính tương ứng với các cột trong dòng đó. Ta có thể các giá trị đó như làm với các thuộc tính thông thường, ví dụ echo $post->title;

Phương thức find sẽ trả về null nếu không tìm thấy gì phù hợp với điều kiện truy vấn trong cơ sở dữ liệu.

Khi gọi find, ta sử dụng $condition$params để định rõ các điều kiện truy vấn. $condition có thể là một chuỗi tượng trưng cho mệnh đề WHERE trong câu lệnh SQL, và $params là một mảng các tham số với các giá trị đã đã được xác định trước trong $condition. Ví dụ:

// find the row with postID=10
$post=Post::model()->find('postID=:postID', array(':postID'=>10));

Chú ý:

ở trên ta cần phải thoát khỏi tham chiều đến cột postID cho một hệ quản trị cơ sở dữ liệu nhất định. Ví dụ, nếu sử dụng PostgreSQL, ta phải viết điều kiện như sau "postID"=:postID, bởi PostgreSQL mặc định xử lý tên cột như case-insensitive.

Ta cũng có thể sử dụng $condition để định rõ nhiều điều kiện truy vấn phức tạp hơn. Thay vì là một chuỗi, ta có thể cho $condition thành CDbCriteria. Việc này cho phép ta có thể định rõ nhiều điều kiện hơn là chỉ sử dụng mệnh đề WHERE. Ví dụ:

$criteria=new CDbCriteria;
$criteria->select='title';  // only select the 'title' column
$criteria->condition='postID=:postID';
$criteria->params=array(':postID'=>10);
$post=Post::model()->find($criteria); // $params is not needed

Chú ý, khi sử dụng CDbCriteria như điều kiện truy vấn, $params sẽ khồng cần, vì nó đã được định nghĩa trong CDbCriteria.

Một cách khác cho CDbCriteria là truyền qua mảng cho phương thức find. Khóa và giá trị của mảng tương ứng với tên và giá trị thuộc tính của criteria. Để dễ hiểu hơn, ta sẽ viết lại ví dụ trên như sau:

$post=Post::model()->find(array(
  'select'=>'title',
  'condition'=>'postID=:postID',
  'params'=>array(':postID'=>10),
));

Thông tin thêm:

Khi điều kiện truy vấn có sự kết hợp một số cột với các giá trị cụ thể, ta có thể sử dụng findByAttributes(). Ta đưa tham số $attributes thành một mảng của các giá trị đã được đánh index bởi tên cột. Ở một vài framework, việc này được làm bằng cách gọi các phương thức như findByNameAndTitle. Mặc dù cách tiếp cận vấn đề như vậy trông có vẻ rất tốt, nhưng nó thưởng xuyên là nguyên nhân của sự nhầm lẫn, conflict và các vấn đề case-sensitivity của tên cột.

Khi nhiều dòng của dữ liệu nối với nhau qua điều kiện truy vấn, ta có thể mang tất cả chúng gộp lại tìm với phương thức findAll, mỗi phần sẽ được tìm tương ứng với phương thức find đã mô tả bên trên.

// find all rows satisfying the specified condition
$posts=Post::model()->findAll($condition,$params);
// find all rows with the specified primary keys
$posts=Post::model()->findAllByPk($postIDs,$condition,$params);
// find all rows with the specified attribute values
$posts=Post::model()->findAllByAttributes($attributes,$condition,$params);
// find all rows using the specified SQL statement
$posts=Post::model()->findAllBySql($sql,$params);

Nếu không có gì phù hợp với điều kiện truy vấn, findAll sẽ trả về một mảng rỗng (Điều này khác với find, bởi find sẽ tả về null nếu không tìm được).

Bên cạnh findfindAll còn có các phương thức khác cũng được cung cấp một cách thuận tiện. Ví dụ:

// get the number of rows satisfying the specified condition
$n=Post::model()->count($condition,$params);
// get the number of rows using the specified SQL statement
$n=Post::model()->countBySql($sql,$params);
// check if there is at least a row satisfying the specified condition
$exists=Post::model()->exists($condition,$params);

Cập nhật bản ghi

Sau khi thực thể AR được tạo ra với các cột giá trị, ta có thể thay đổi chúng và lưu lại vào bảng dữ liệu.

$post=Post::model()->findByPk(10);
$post->title='new post title';
$post->save(); // save the change to database

Ta cũng sử dụng phương thức save() như việc tạo để lưu lại các giá trị cập nhật. Nếu một thực thể AR được tạo ra bằng cách sử dụng new, thì việc gọi đén save() sẽ thêm dòng mới vào bẳng cơ sở dữ liệu. Nếu thực thể AR là kết quả của find hoặc findAll, việc gọi save() lúc này là cập nhật dòng có sẵn trong bảng. Trong thực tế, ta có thể sử dụng CActiveRecord::isNewRecord để xác định xem thực thể AR đó có phải mới hay không.

// update the rows matching the specified condition
Post::model()->updateAll($attributes,$condition,$params);
// update the rows matching the specified condition and primary key(s)
Post::model()->updateByPk($pk,$attributes,$condition,$params);
// update counter columns in the rows satisfying the specified conditions
Post::model()->updateCounters($counters,$condition,$params);

Ở đoạn code trên, $attributes là một mảng của các cột giá trị được đánh index bởi tên cột; $counters là một mảng các giá trị gia tăng được đánh index bởi tên cột; $condition$params tương tự như đã nói ở phần trước.

Xóa bản ghi

Ta cũng có thể xóa một dòng dữ liệu nếu thực thể AR đã tồn tại (có dòng tương ứng trong bảng).

$post=Post::model()->findByPk(10); // assuming there is a post whose ID is 10
$post->delete(); // delete the row from the database table

Chú ý, sau khi xóa, thực thể AR vẫn không đổi, nhưng các hàng tương ứng trong bảng cơ sở dữ liệu đã bị xóa.

Ngoài ra Yii còn cung cấp phương thức để xóa nhiều dòng mà không cần lấy chúng ra trước:

// delete the rows matching the specified condition
Post::model()->deleteAll($condition,$params);
// delete the rows matching the specified condition and primary key(s)
Post::model()->deleteByPk($pk,$condition,$params);

Data Validation

Khi thêm hoặc cập nhật một dòng, ta thường kiểm tra xem các cột giá trị có tuân theo một số luật bắt buộc không. Việc này đặc biệt quan trọng khi các giá trị được đưa vào bởi người dùng cuối. Thông thường, ta nên không bao giờ được tin tưởng bất cứ thứ gì được gửi từ phía client.

AR thực hiện xác thực dữ liệu tự động khi save() được gọi. Việc xác thực này được dự trên các luật đã được định nghĩa trong phương thức rule() của lớp AR. Dưới đây là luồng công việc cần làm để có thể lưu được bản ghi lại:

if($post->save()) {
  // data is valid and is successfully inserted/updated
} else {
  // data is invalid. call getErrors() to retrieve error messages
}

Khi dữ liệu dùng cho việc thêm hay câp nhật được gửi lên từ phía người dùng cuối thông qua form HTML, ta cần gán chúng vào các thuộc tính AR tương ứng. Ta có thể thực hiện tương tự như sau:

$post->title=$_POST['title'];
$post->content=$_POST['content'];
$post->save();

//You also can use app in Yii:
$request = Yii::app->request;
$post->title=$request->getPost('title',null);
$post->content=$request->getPost('content',null);
$post->save();

Nếu có nhiều cột, ta có thể thực hiện như sau:

// assume $_POST['Post'] is an array of column values indexed by column names
$post->attributes=$_POST['Post'];
$post->save();

So sánh bản ghi

Cũng giống như các dòng trong bảng, các thực thể AR là duy nhất và được xác định bởi các giá trị của khóa chính. Vì thế để so sánh 2 thực thể AR, ta chỉ cần so sánh các giá trị khóa chính của chúng (giả thiết là chúng cùng thuộc một lớp AR). Hoặc có một cách đơn giản hơn là gọi đến CActiveRecord::equals().

Thông tin thêm:

Không giống các Active Record của các framework khác, Yii hỗ trợ việc tổng hợp/ghép khóa chính trong Active Record. Một khóa chính tổng hợp thường gồm 2 hoặc nhiều cột. Tương ứng, giá trị của khóa chính được biểu diễn dưới dạng mảng trong Yii. Thuộc tính primaryKey cho giá trị khóa chính của một thực thể AR.

Sự tùy biến

CActiveRecord cung cấp một vài phương thức có sẵn có thể được ghi đè trong các lớp con để tùy biến luồng hoạt động của nó.

  • beforeValidateafterValidate: được gọi trước và sau khi validation hoạt động.
  • beforeSaveafterSave: được gọi trước và sau khi lưu một thực thể AR.
  • beforeDeleteafterDelete: được gọi trước và sau khi xóa một thực thể AR.
  • afterConstruct: được gọi mỗi lần thực thể AR được tạo bằng cách sử dụng new.
  • beforeFind: được gọi trước khi tìm kiếm sử dụng find(), findAll() ...
  • afterFind: được gọi sau khi mỗi thực thể AR được lấy ra từ các truy vấn.

Sử dụng Transaction với AR

Mỗi thực thể AR là một đặc tính đã định danh DBConnection (là một đặc tính của CDbConnection. Do đó ta có thể sử dụng các tính năng transaction được cung cấp bởi Yii DAO nếu cần thiết trong khi làm việc với AR.

$model=Post::model();
$transaction=$model->dbConnection->beginTransaction();
try {
  // find and save are two steps which may be intervened by another request
  // we therefore use a transaction to ensure consistency and integrity
  $post=$model->findByPk(10);
  $post->title='new post title';
  if($post->save())
    $transaction->commit();
  else
    $transaction->rollback();
}
catch(Exception $e) {
  $transaction->rollback();
  throw $e;
}

Named Scopes

Ý tưởng đầu tiên về named scopes là của Ruby on Rails. Một name scopes tượng trưng cho tiêu chuẩn truy vấn được dịnh danh. Nó có thể là tổ hợp với nhiều named scopes khác và các truy vấn sử dụng active record.

Named scopes được sử dụng chủ yếu qua phương thức CActiveRecord::scopes(). Ví dụ sau sẽ định nghĩa 2 named scopes publishedrecently trong model Post:

class Post extends CActiveRecord {
  ......
  public function scopes() {
    return array(
      'published'=>array(
         'condition'=>'status=1',
      ),
      'recently'=>array(
        'order'=>'create_time DESC',
          'limit'=>5,
      ),
    );
  }
}

Mỗi named scopes được định nghĩa như một mảng có thể khởi chạy thực thể CDbCriteria. Ví dụ, named scopes recently đã chỉ rõ order theo create_time DESClimit bằng 5, sau khi query nó sẽ trả về nhiều nhất 5 post đã được sắp xếp.

Named scopes phần lớn được sử dụng để tùy chỉnh phương thức find. Một vài Named scopes có thể được kết nối với nhay và kết quả của truy vấn sẽ hẹp hơn. Ví dụ:

$posts=Post::model()->published()->recently()->findAll();

Nhìn chung, named scopes phải được đặt bên trái của find. Mỗi named scopes cung cấp một chuẩn truy vấn khác nhau (có thể là hỗn hợp của các chuẩn khác), trong đó bao gốm phương thức find. Nó giống như là thêm một bộ lọc để truy vấn.

Tham số named scopes

Named scopes có thể có tham số. Ví dụ trong name scopes recently, ta có thể tùy biến giá trị limit. Để làm được việc đó, thay vì định nghĩa named scopes trong phương thức CActiveRecord::scopes, ta có thể định nghĩa phương thức mới với tên giống tên của named scopes:

public function recently($limit=5) {
  $this->getDbCriteria()->mergeWith(array(
    'order'=>'create_time DESC',
    'limit'=>$limit,
  ));
  return $this;
}

Sau đó ta có thể sử dụng như sau (lấy 3 published post):

$posts=Post::model()->published()->recently(3)->findAll();

Nếu không điền giá trị 3 ở tham số như trên, named scopes recently sẽ mặc định lấy 5 published post.

Scopes mặc định

Một lớp model có thể có một scopes mặc định cho tất cả các truy vấn có liên quan đên model đó. Ví dụ, một website hỗ trợ multiple languages muốn chỉ hiện thị nôi dụng có ngôn ngữ mà người dùng đang cài đặt hiện tại. Bởi vì có rất nhiều truy vấn có liên quan về mặt nội dung, ta có thể định nghĩa một scopes mặc định để giải quyết vấn đề này. Để làm được điều đó, ta cần ghi đè lên phương thức CActiveRecord::defaultScope:

class Content extends CActiveRecord {
  public function defaultScope() {
    return array(
      'condition'=>"language='".Yii::app()->language."'",
    );
  }
}

Nếu có một truy vấn đến, phương thức trên sẽ được gọi đến tự động:

$contents=Content::model()->findAll();

Chú ý:

Scopes và named scopes mặc định chỉ áp dụng cho truy vấn SELECT. Nó sẽ tự bỏ qua với các truy vấn INSERT, UPDATEDELETE. Ngoài ra khi khai báo một scopes (mặc định hoặc định danh), lớp AR không thể thực hiện truy vấn DB trong phương thức đã định nghĩa scopes.

Tài liệu tham khảo


All Rights Reserved

Viblo
Let's register a Viblo Account to get more interesting posts.